Zomertip: Etel Adnan in Mudam

Gepubliceerd op: 12 July 2019

Om zich te verdiepen in het veelzijdige oeuvre van de 94-jarige Etel Adnan is er maar één adres: het mooie museum Mudam in Luxemburg. In twee grote zalen waaiert 'Etel Adnan et les modernes' uit, een ander luik van de gelijknamige tentoonstelling vorig jaar in het Zentrum Paul Klee in Bern. 'Ze is een van de belangrijkste geëngageerde schrijvers en een van de grootste kunstenaars van onze tijd', schreef Hans Ulrich Obrist. Hij ontdekte haar werk kort voor de internationale kunstwereld in 2012 de kracht van haar schilderkunst in de smiezen kreeg tijdens Documenta 13 in Kassel. De expositie in het Mudam geeft niet alleen de onstuitbare opmars een extra duwtje.

De intro is de film 'Ismyrne' (2016), een intiem portret van de Libanees-Amerikaanse Etel Adnan (1925, Beiroet, woont in Parijs). Wat volgt, is een weids panorama van haar beeldende kunst: schilderijen van de jaren zestig tot vandaag, tapijten, leporello's en ander werk op papier. De brandende zon in Libanon, de berg Tamalpais in haar vroegere woonplaats Californië en de zinderende energie van andere plekken verschijnen in geabstraheerde landschappen, vaak van kleurvlakken. Maar er is ook een verrassende 'Explosion Florale' (1968/2018).

Bovendien komen dialogen op gang met meesters van het modernisme: Kandinsky, Nicolas de Staël, het tachisme van Georges Mathieu en last but not least Paul Klee - de eerste schilder waarop Adnan naar eigen zeggen verliefd werd. Een zekere verwantschap met Klee had u misschien zelf al gedetecteerd. In de tweede zaal worden bij haar recent werk onverwachte bruggetjes geslagen met hedendaagse kunst van de Parijse schilder en dichteres Eugénie Paultre en de Libanese beeldhouwster Simone Fattal, allebei weinig bekend bij ons. Zo werpt curator Sébastien Delot (directeur museum LaM, Villeneuve d'Ascq) een ander licht op het oeuvre in een wijdvertakt overzicht, geruggensteund door een catalogus waarin ook poëzie en teksten van Adnan zijn opgenomen.

Christine VUEGEN

Fotogalerij

Praktische Info

'Etel Adnan et les modernes' tot 8 september in Mudam Luxembourg - Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean, Parc Dräi Eechelen 3, Luxemburg-Kirchberg. Open ma 10-18 u, wo 10-21 u, do-zo 10-18 u. www.mudam.lu

Keywords

Array
(
    [user] => 
    [params] => Array
        (
            [url] => nl/zomertip-etel-adnan-in-mudam
            [module] => core
            [controller] => front
            [action] => content
        )

    [locales] => Array
        (
            [0] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 1
                    [loc_published] => 1
                    [loc_default] => 1
                    [loc_title] => Nederlands (BE)
                    [loc_url] => nl
                    [loc_locale] => nl_BE
                    [loc_language] => nl
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [1] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 2
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => français (BE)
                    [loc_url] => fr
                    [loc_locale] => fr_BE
                    [loc_language] => fr
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [2] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 5
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => English (US)
                    [loc_url] => en
                    [loc_locale] => en_US
                    [loc_language] => en
                    [loc_country] => US
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

        )

    [translate] => Zend_Translate Object
        (
            [_adapter:Zend_Translate:private] => Zend_Translate_Adapter_Csv Object
                (
                    [_data:Zend_Translate_Adapter_Csv:private] => Array
                        (
                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_automatic:Zend_Translate_Adapter:private] => 
                    [_routed:Zend_Translate_Adapter:private] => Array
                        (
                        )

                    [_options:protected] => Array
                        (
                            [clear] => 
                            [content] => /var/vwww/dev.kunsthart.org/www/../etc/application/modules/i18n/translations/nl_BE.csv
                            [disableNotices] => 
                            [ignore] => .
                            [locale] => nl_BE
                            [log] => 
                            [logMessage] => Untranslated message within '%locale%': %message%
                            [logPriority] => 5
                            [logUntranslated] => 
                            [reload] => 
                            [route] => 
                            [scan] => 
                            [tag] => Zend_Translate
                            [delimiter] => ;
                            [length] => 0
                            [enclosure] => "
                        )

                    [_translate:protected] => Array
                        (
                            [nl_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Appel
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Ontwikkeling en hosting door Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Adverteren in HART
                                    [Over H ART] => Over H ART
                                    [Contacteer HART] => Contacteer H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => Homepagina H ART
                                    [Agenda] => Agenda
                                    [Archief] => Archief
                                    [Adverteren] => Adverteren
                                    [Abonneer op HART] => Abonneer op H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Abonneer nu!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Bezoek ons op Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Met de steun van de Vlaamse overheid
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Contacteer H ART] => Contacteer H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonneer op H ART
                                    [Abonneren] => Abonneren
                                    [Adverteren in H ART] => Adverteren in H ART
                                    [België] => Belgïe
                                    [Neen] => Neen
                                    [Bedrijf] => Bedrijf
                                    [Ja] => Ja
                                    [Opgelet:] => Opgelet:
                                    [Uw naam] => Uw naam
                                    [Bestellen] => Bestellen
                                    [Vandaag] => Vandaag
                                    [Morgen] => Morgen
                                    [Dit weekend] => Dit weekend
                                    [Voornaam] => Voornaam
                                    [Straat] => Straat
                                    [Land] => Land
                                    [Gemeente] => Gemeente
                                    [Naam] => Naam
                                    [E-mailadres] => E-mailadres
                                )

                            [fr_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Pomme
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Développement et hébérgement par Kinamo
                                    [Contact] => Contact
                                    [Home] => Accueil
                                    [Adverteren in HART] => Votre pub dans HART
                                    [Over H ART] => A propos de H ART
                                    [Contacteer HART] => Contactez H ART
                                    [Nuttige links] => Liens
                                    [Links] => Liens
                                    [Disclaimer] => Mentions légales
                                    [HART Homepagina] => Page d\'acceuil H ART
                                    [Agenda] => Calendrier
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Pub
                                    [Abonneer op HART] => S\'inscrire pour H ART
                                    [Partners] => Partenaires
                                    [Abonneer nu!] => Abonnez-vous!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visitez-nous sur Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Avec la participation de la gouvernement Flandrien
                                    [H ART Homepagina] => H ART Page d\'acceuil
                                    [Contacteer H ART] => Contactez H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonnez-vous sur H ART
                                    [Abonneren] => S\'inscrire
                                    [Adverteren in H ART] => Votre pub dans H ART
                                    [België] => Belqique
                                    [Neen] => Non
                                    [Bedrijf] => Entreprise
                                    [Ja] => Oui
                                    [Opgelet:] => Attention:
                                    [Uw naam] => Votre nom
                                    [Bestellen] => Commander
                                    [Vandaag] => Aujourd\'hui
                                    [Morgen] => Demain
                                    [Dit weekend] => Ce weekend
                                    [Voornaam] => Prénom
                                    [Straat] => Rue
                                    [Land] => Pays
                                    [Naam] => Nom
                                    [E-mailadres] => Courier
                                )

                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_file] => Resource id #140
                )

        )

    [defaultLocale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [url] => zomertip-etel-adnan-in-mudam
    [locale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [content] => stdClass Object
        (
            [id_content] => 2505
            [cnt_type] => article
            [cnt_title] => Zomertip: Etel Adnan in Mudam
            [cnt_url] => zomertip-etel-adnan-in-mudam
            [cnt_content] => 

Om zich te verdiepen in het veelzijdige oeuvre van de 94-jarige Etel Adnan is er maar één adres: het mooie museum Mudam in Luxemburg. In twee grote zalen waaiert 'Etel Adnan et les modernes' uit, een ander luik van de gelijknamige tentoonstelling vorig jaar in het Zentrum Paul Klee in Bern. 'Ze is een van de belangrijkste geëngageerde schrijvers en een van de grootste kunstenaars van onze tijd', schreef Hans Ulrich Obrist. Hij ontdekte haar werk kort voor de internationale kunstwereld in 2012 de kracht van haar schilderkunst in de smiezen kreeg tijdens Documenta 13 in Kassel. De expositie in het Mudam geeft niet alleen de onstuitbare opmars een extra duwtje.

De intro is de film 'Ismyrne' (2016), een intiem portret van de Libanees-Amerikaanse Etel Adnan (1925, Beiroet, woont in Parijs). Wat volgt, is een weids panorama van haar beeldende kunst: schilderijen van de jaren zestig tot vandaag, tapijten, leporello's en ander werk op papier. De brandende zon in Libanon, de berg Tamalpais in haar vroegere woonplaats Californië en de zinderende energie van andere plekken verschijnen in geabstraheerde landschappen, vaak van kleurvlakken. Maar er is ook een verrassende 'Explosion Florale' (1968/2018).

Bovendien komen dialogen op gang met meesters van het modernisme: Kandinsky, Nicolas de Staël, het tachisme van Georges Mathieu en last but not least Paul Klee - de eerste schilder waarop Adnan naar eigen zeggen verliefd werd. Een zekere verwantschap met Klee had u misschien zelf al gedetecteerd. In de tweede zaal worden bij haar recent werk onverwachte bruggetjes geslagen met hedendaagse kunst van de Parijse schilder en dichteres Eugénie Paultre en de Libanese beeldhouwster Simone Fattal, allebei weinig bekend bij ons. Zo werpt curator Sébastien Delot (directeur museum LaM, Villeneuve d'Ascq) een ander licht op het oeuvre in een wijdvertakt overzicht, geruggensteund door een catalogus waarin ook poëzie en teksten van Adnan zijn opgenomen.

Christine VUEGEN

[cnt_info] =>

'Etel Adnan et les modernes' tot 8 september in Mudam Luxembourg - Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean, Parc Dräi Eechelen 3, Luxemburg-Kirchberg. Open ma 10-18 u, wo 10-21 u, do-zo 10-18 u. www.mudam.lu

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-12 10:02:46 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-13 22:09:08 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-12 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9847 [gal_content_id] => 2505 [gal_image_id] => 4414 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4414 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-12 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Etel Adnan, 'Untitled', 1988-1989, privécollectie, Parijs. Foto © Rémi Villaggi [img_date_created] => 2019-07-12 10:03:48 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_content] => 16 [cnt_type] => category [cnt_title] => Nieuws [cnt_url] => nieuws [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:39 [cnt_date_last_modified] => 2014-04-30 12:26:01 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [1] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [2] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [3] => stdClass Object ( [id_content] => 21 [cnt_type] => category [cnt_title] => Dagboek [cnt_url] => dagboek [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:44 [cnt_date_last_modified] => 2019-02-22 17:42:17 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [4] => stdClass Object ( [id_content] => 215 [cnt_type] => category [cnt_title] => Vooraf [cnt_url] => vooraf [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 1 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-05 16:09:30 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-05-05 [cnt_publish_date_end] => ) [5] => stdClass Object ( [id_content] => 1342 [cnt_type] => category [cnt_title] => Events [cnt_url] => events [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2015-09-23 12:55:36 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2015-09-23 [cnt_publish_date_end] => ) ) [contentCategory] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2505 ) [olderContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2504 [cnt_type] => article [cnt_title] => Zomertips: Kunstenfestivals in Aardenburg en Watou [cnt_url] => zomertips-kunstenfestivals-in-aardenburg-en-watou [cnt_content] =>

Leve het glokale!

De beleving van beeldende kunst evolueert razendsnel. Vroeger, toen de dieren nog spraken, bezocht je een museum, een tentoonstelling, een galerie of zelfs een kunstenaarsatelier, je praatte met elkaar over de opgedane ervaringen, en dat was het. Vandaag, in de krampachtige eindfase van het ooit zo salonfähige neoliberalisme – en wat misschien nog zal uitmonden in ‘eigen kunsthandel eerst’ – is het duidelijk: enkel wie groot, groter, grootst kan brengen, doet het uitstekend. De grootste kunstbeurzen (Basel en co.), de grootste blockbusters (de Biënnale van Venetië en co.), de grootste veilinghuizen en worldwide galleries doen het goed, al wat daaronder komt heeft het almaar moeilijker. 

Deze redelijk triviale beslommeringen doken bij me op tijdens mijn bezoek aan twee kunstmanifestaties aan de andere kant van de globalistische pool: ‘lokale’ evenementen als de Biënnale Kunstenfestival Aardenburg (NL) en Kunstenfestival Watou (B). Toevallig of niet: ze liggen elk een paar kilometer van de Belgische kust, het ene aan de Oostkant, het andere aan de Westkant.

Marc RUYTERS

 

‘Vrijheid Vandaag!’

Beide zijn heel persoonlijke projecten, getekend door de curator die er de dienst uitmaakt. Voor Aardenburg is dat de eigenzinnige figuur Hans Theys, voor Watou de meer bezadigde Jan Moeyaert.

Laat ons eerst een kijkje nemen in Aardenburg. ‘Vrijheid Vandaag’ heet de tweede uitgave van de biënnale en ze is even chaotisch, spannend en recalcitrant als de persoon van de curator. Hans Theys is een niet onbesproken figuur. In de catalogus bij ‘Vrijheid Vandaag!’ stelt hij zichzelf voor als onder meer twintigste-eeuws filosoof, kunstcriticus en curator. Hij is ook een van de vaste HART-medewerkers. Nog de flaptekst: ‘Hij maakte een vijftigtal tentoonstellingen, schreef en ontwierp tientallen boeken over het werk van hedendaagse kunstenaars’, enzovoorts. Aan zijn laatste boek, ‘Knockando’, waarvoor hij tientallen kunstenaars interviewde, werkte hij overigens twaalf jaar lang – meer daarover in het septembernummer van HART. 

Hans Theys werkt graag met kunstenaars waarmee hij enige emotionele en artistieke voeling heeft en komt daar ook voor uit: het gaat om ‘oudere’ kunstenaars als Ann Veronica Janssens, Bernd Lohaus, Guy Mees, Guy Rombouts, Henk Visch, Walter Swennen, Luc Deleu en anderen. Ze kregen allemaal een plek in een van de vele locaties in Aardenburg en Middelburg (het Belgische dorpje vlakbij, dus niet het stadje in Zeeland). Hoewel, allemaal: de bewindvoerders in Aardenburg liet enkele werken niet toe. Het schilderij ‘Pelure de Banane’ van Walter Swennen bijvoorbeeld mocht niet in de kerk opgehangen worden wegens te blasfemisch, en Deleu mocht geen ‘barricade’ opbouwen in een van de Aardenburgse straatjes, wegens al te ordeverstorend.

En zo resulteert ‘Vrijheid Vandaag!’ in een prettig gestoorde chaos: het bijbehorende krantje met wegbewijzering klopt maar voor de helft, en het ophangen van het evenement aan de figuur van Spinoza (virtuoos geschilderd door de piepjonge, neo-klassieker Jorik Dzobava op de kaft van de catalogus) is hilarisch. Dat werd het nog meer met een filmpje, te zien op Youtube (tik de trefwoorden ‘Spinoza’ en ‘Aardenburg’ in), waarin een Chinees camerateam op zoek gaat naar de sporen die de Nederlandse filosoof Spinoza achterliet in Aardenburg, meer bepaald in het huisje dat kunsthandelaars Ronny & Jessy Van de Velde er enkele jaren geleden kochten en dat de refuge van Spinoza zou zijn geweest, toen hij om zijn al te vooruitstrevende ideeën verdreven werd uit Amsterdam (1656). In werkelijkheid is dit filmpje het werk van Hans Theys, Ronny Van de Velde en AARS (Antwerp Artist Run School).

Dat alles – het hoge ons kent ons-gehalte is niet weg te cijferen – zorgt tegelijk ook voor een aanbod van interessante, jonge kunstenaars die Theys hier op de diverse locaties reveleert. Als daar zijn: Karl Philips met zijn ‘Hand Pump Car’, waarmee je via de vangrails op autostrades de hele wereld zou kunnen afreizen met een handbediende lorry. Of het ‘100 % klei’-kraam van Kasper De Vos, waarin allerhande soorten klei als fruit en groenten worden aangeboden. Of de bizarre, maar intrigerende, schildpadachtige sculptuur van Simon Masschelein. ‘Vrijheid Vandaag’ in Aardenburg is een ontdekkingstocht. Ook te vernoemen: de jonge Vincent Van Meenen, die in de catalogus voor een opvallend ‘literair valluik’ zorgt.

 

‘Saudade’

Aan de andere kant van het Belgische kustgebied ligt dus Watou, dat al aan de 39ste editie van het gelijknamige Kunstenfestival toe is. Ooit werd het opgericht door Gwij Mandelinck, een zestal jaren terug nam Jan Moeyaert van vzw Kunst de fakkel over. Vroeger durfde ‘Watou’ wel eens stout te zijn, met werk van Panamarenko, Jan Fabre, Hugo Claus en anderen, en bouwde het een reputatie van enige baldadigheid én internationale renommé op, zeker toen Jan Hoet enkele keren als curator optrad.

Sinds Jan Moeyaert is het rustiger en eclectischer geworden, met grote en kleine kunst(enaars), met een onmiskenbare verbreding, een zekere gezapigheid ook. Moeyaert zoekt altijd een overkoepelend thema, en dit jaar is dat ‘Saudade’, het beroemde, onvertaalbare Portugese woord voor een zekere zielsgesteldheid, met dank aan Laura De Coninck: net zoals haar vader Herman, altijd vaste gast geweest op Watou, de saudade-sfeer in zijn gedichten kon oproepen, doet dochter Laura dit al tekenend en schilderend. Van haar zijn in het Klooster een vijftigtal broze tekeningen en schilderijen te zien, ze ontwierp ook de festivalaffiche.

Het Klooster is één van de twaalf locaties van het Kunstenfestival, alle op wandelafstand, met het Festivalhuis en de Douviehoeve als belangrijkste pleisterplekken. Want er is veel te zien en te lezen (de poëzie!) in Watou, met werk van een tachtigtal beeldende kunstenaars, en het dient gezegd: niet alles is even sterk. De schilderkunst houdt zich redelijk recht, met individuele werken van onder meer Johan Clarysse, Marc Kennes, Stefan Vermuyten, Vladimir Moszowski, Mieke Teirlinck en reeksen van Fik Van Gestel (rond de natuur), en Reniere & Depla (sterke ‘Bergbeelden’).

Ook enkele interessante sculpturen en installaties dienen zich aan: de ‘Orphans’ van Bram Ellens bijvoorbeeld, arte povera-achtige beelden opgebouwd met de achterkanten van… schilderdoeken en -lijsten. Of ‘Inner Land’, monolithische huizen in keramiek van Katrien Everaert.Of de ‘Bergzakken’ van Matthieu Lobelle, ‘A Cabin for Watou’ van Stief Desmet, enkele sculpturen van Tinka Pittoors,...

Elke Watou-uitgave heeft zijn blikvanger en dit keer is dat de installatie ‘Aan gene zijde van de muur, het landschap’ van de Nederlander Zeger Reyers: een hele schuur werd omgetoverd tot een gigantische champignonkwekerij, waarbij de paddestoelen groeien, rotten en weer ontkiemen, zoals elke levenscyclus. Enkele jaren terug maakte Reyers een gelijkaardige installatie in het Braempaviljoen van het Antwerpse Middelheimmuseum, wat toen deels mislukte, want er groeide weinig of niks. Dat is hier in Watou wel anders.

Maar er zijn dus ook minder fraaie dingen te zien, met de Kerk als dieptepunt. Joseph Klibansky bijvoorbeeld is een kunstenaar die met zijn werken graag opvalt, om de communicatie met het publiek te bevorderen. Hier toont hij ‘Leap of Faith’, het beeld van een astronaut met een groot blinkend kruis op de rug: een mislukte combinatie van Maurizio Cattelan- en Jan Fabre-ideeën. En zo zie je ook elders bizarre werken waarvan je denkt: kennen die kunstenaars dan het werk van Franz West, Jeff Koons of Hans Haacke niet (een kapotgeslagen vloer op een van de locaties!).

Maar dat euvel zie je ook in Aardenburg: veel jonge kunstenaars kennen hun kunstgeschiedenis niet (meer). 

[cnt_info] =>

‘Vrijheid vandaag!’, Biënnale Kunstenfestival Ardenburg, nog tot en met zondag 18 augustus. Open di-zo van 11 tot 17 uur. Kaarten en info: Marktplaats 3 Aardenburg. www.kunstenfestivalaardenburg.nl 

‘Saudade. Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt’, Kunstenfestival Watou, nog tot en met 1 september. Open woe-zo van 11 tot 19 u. Kaarten en info: Festivalhuis, Watouplein 12 Watou. www.kunstenfestivalwatou.be 

 
[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-12 09:31:36 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-22 15:22:07 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-12 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2504 [online] => 1 [id_gallery] => 9856 [gal_content_id] => 2504 [gal_image_id] => 4408 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4408 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-12 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Henk Visch, De architect, 2015. Foto Bedrich Eisenhoet [img_date_created] => 2019-07-12 09:36:01 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [newerContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2506 [cnt_type] => article [cnt_title] => I.M. Philippe Van Snick (°1946) [cnt_url] => im-philippe-van-snick-1946 [cnt_content] =>

Naar aanleiding van het recente overleden van kunstenaar Philippe Van Snick vroegen we recensent Koen Van Synghel een laatste groet te brengen aan de door hem bewonderde kunstenaar.

 

In april spraken Philippe Van Snick en ik elkaar voor het laatst in zijn huis in Schaarbeek. Een paar dagen daarvoor zou hij in het S.M.A.K. de publicatie ‘Huis [House]’ bij Posture Editions voorstellen. Maar hij moest verstek geven. De diagnose werd niet publiek gemaakt, maar een verwoestende kanker had zich aangekondigd. De dokters gaven hem een jaar. Op donderdag 4 juli, amper vier maanden later, moest Philippe Van Snick in het gezelschap van zijn geliefden gedwongen afscheid nemen van het leven.

Op 1 april sprak Philippe minzaam als altijd, we lachten. Hij had zelfs tijd om te luisteren. Hij loodste me naar zijn tuin, toonde zijn bonsaïs die hij al 30 jaar lang snoeit en koestert. Ik gaf hem een paar zaadjes cadeau die ik plukte in Japan van een yuzu, een Japanse citrusboom. Japan gaf een wending aan zijn werk. In een interview zei hij ooit dat het hem opviel dat het ego achterwege blijft in de Japanse kunst. Ik vraag me nog steeds af of hij daarmee niet over zijn eigen streefdoel sprak. Kunst maken voorbij het ego. 

Het is een nobel doel, en het siert van Van Snick.

Dat uitwisselen van zaden en planten deed hij met meer mensen. Zijn buur, maar ook met personen uit de museumwereld. Philippe Van Snick ‘man of flowers’ zou ooit nog Manfred Jade kiezen om er een dubbeltentoonstelling mee te maken, omdat hij gefascineerd raakte door diens foto’s van bomen en planten. Terwijl hijzelf in een tijd dat Sarajevo aan flarden werd geschoten, ondanks de waanzin van de oorlog, de schilderkunst haar bestaanrecht wou bevestigen, door te schilderen, door kleuren te mengen. Door zijn signatuur te zetten om het moment van het schilderen te tonen, vast te houden. Signeren, en toch het ego voorbij.

Ooit deed Philippe Van Snick nog vroegmarkten om planten aan te kopen. Een speling van het lot. Maar het mysterie achter de bomen, de planten die met het ritme van de seizoenen zichzelf heruitvinden zie je gewoon doorzinderen in de kunst van Philippe Van Snick.

In april spraken we over ruimte, licht, kleuren, ja natuurlijk ook over het zwart en blauw – de kleuren van de nacht en dag- en meer bepaald over zijn kunstintegratie voor het toekomstige omroepgebouw. 

Zijn bijdrage aan het omroepgebouw van de architecten Robbrecht & Daem, DierendonckBlancke én de editie van Posture Editions waren een mooie aanleiding om te peilen naar de ruimte en de verscholen architectuur in zijn werk. Die laatste ontmoeting leidde tot een verhaal over Kunst of architectuur? in HART #191. 

Vandaag lijkt die tekst al een soort in memoriam. 

Alhoewel.

Tot een paar dagen voor zijn overlijden legde Van Snick nog de laatste hand aan “Philippe Van Snick, The Project”.  Een intimistisch boek waarin hij, zonder tijdslijn, met eigenhandige foto’s en teksten geschreven door getrouwen uit de kunstwereld, het ontstaansproces schetst van zijn werk als beeldend kunstenaar. Het boek wil vooral tonen hoe zijn werk steeds weer voortvloeit uit andere werken, en hoe met de chronologische tijd aan de haal gaat om momentums te creëren zoals alleen in de tijd van Kairos mogelijk is. 

Met The Project schenkt Philippe Van Snick ons voorbij de dood een ultiem cadeau. Het lijkt wel alsof hij met dat postume boek zijn eigen in memoriam en tombeau heeft willen verzorgen. 

The Project moet je immers interpreteren als ‘levensproject’, want het boek brengt een oeuvre dat altijd onlosmakelijk verbonden is geweest met het huis en de tuin in Schaarbeek, de straat, het leven tout court.   

Het is wat vreemd om een in memoriam (= in herinnering) te schrijven over een kunstenaar die uitgerekend de herinnering als herhaling of herneming koesterde in zijn werk. Hij kon dit omdat hij op een vanzelfsprekende manier het mysterie van de natuur kende en integreerde in zijn kunst waar met de gang der seizoenen de dingen worden herboren. Voor elke plant die sterft komen er één of meerdere terug, hetzelfde, maar nooit gelijk. 

In het boek The Project is een interview terug te vinden van Koen Brams met Philippe Van Snick, over het werk Ping Pong in 1972. Philippe Van Snick koos dit werk zelf uit omdat het veel dimensies van zijn kunst raakt. Er is het spel, waarvan de regels vast staan en de vorm voorspelbaar is, maar eigenlijk wordt een spel nooit op dezelfde manier gespeeld. Ping Pong ontstond op het hoogtepunt van de zogenaamde Pingpongdiplomatie die door toedoen van Mao Zedong en Richard Nixon de toenadering inleidde tussen China en de Verenigde Staten. Van Snick hernam en actualiseerde dit werk in 2017 als Ping Pong Revisited voor een overzichtstentoonstelling in het M HKA door op foto’s uit 1972 zijn eigen ontwikkelde palet van tien kleuren aan te brengen, waaronder zijn typerend blauw en zwart.

Dat blauw en zwart is -zoals voor velen- ook voor Philippe van Cauteren, het eerste dat hij zich herinnert toen hij voor het eerst in contact kwam met het werk van Van Snick. Maar finaal is het de houding van de kunstenaar als een manier van in het leven staan die blijft hangen: “1987 was het, Galerij van de Akademie van Waasmunster, de eerste keer dat ik jouw werk ervaren heb. Zoals elke herinnering is ook deze vervaagd, maar na meer dan dertig jaar ook gebleven. Twee stapels vellen papier, zwart en blauw, dag en nacht. Twee volumes alsof het sculpturen zijn, maar het is een inventaris van geleefde en geleende tijd, van een kosmisch vervellen. Het voorlopige een aanwezigheid geven vanuit een accurate en ingehouden blik, zo denk ik er vandaag over. De installatie ‘3650 dagen / 3650 nachten’ bladert als een boek, tijd en ruimte gecomprimeerd, onthecht gedacht. Jaren later heb ik ontdekt dat tussen die dagen en die nachten zich een oeuvre opspant dat een rigoureus gereduceerd vocabularium als methode hanteert om de kunst en de wereld te bevatten. Vorm en kleur als geleiders om het on- zichtbare zichtbaar te maken, om ons geconditioneerde kijken te bevrijden van wenselijkheden en om te vormen tot wezenlijkheden. Hoe vaak wordt niet gezegd dat kunstenaar zijn een houding is, een manier van in het leven staan. Het zijn slechts enkelingen die dit waarmaken, die consequent en compromisloos elke dag opnieuw oefenen. Want dat is het, oefenen, vanuit de ervaring elke dag opnieuw aftasten wat die houding als kunstenaar betekent in een veranderende wereld. Jij bent die enkeling die toeval en twijfel, chaos en orde, met vrijheid en schoonheid begrenst.”

Philippe Van Cauteren schreef deze ode aan (en voor) Philippe Van Snick voor het postume boek  “The Project”, wat meteen het oude gezegde Ars Longa, Vita Brevis tastbaar maakt.

Brussel, juli 2019

Koen VAN SYNGHEL

[cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-13 22:53:41 [cnt_date_last_modified] => 2019-08-28 20:02:49 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-13 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2506 [online] => 1 [id_gallery] => [gal_content_id] => [gal_image_id] => [gal_image_order] => [id_image] => [img_type] => [img_published] => [img_publish_date_start] => [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [translations] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_locale] => 1 [loc_published] => 1 [loc_default] => 1 [loc_title] => Nederlands (BE) [loc_url] => nl [loc_locale] => nl_BE [loc_language] => nl [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [1] => stdClass Object ( [id_locale] => 2 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => français (BE) [loc_url] => fr [loc_locale] => fr_BE [loc_language] => fr [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [2] => stdClass Object ( [id_locale] => 5 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => English (US) [loc_url] => en [loc_locale] => en_US [loc_language] => en [loc_country] => US [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) ) [latestMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 2493 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => HART #194 [cnt_url] => hart-194 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-09 12:48:51 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-09 13:58:32 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-09 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9831 [gal_content_id] => 2493 [gal_image_id] => 4405 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4405 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-09 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => 2019-07-09 13:58:20 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [contentMagazine] => [tags] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_tag] => 3179 [tag_title] => Etel Adnan [tgg_tag_id] => 3179 [tgg_content_id] => 2505 ) [1] => stdClass Object ( [id_tag] => 3244 [tag_title] => Mudam [tgg_tag_id] => 3244 [tgg_content_id] => 2505 ) [2] => stdClass Object ( [id_tag] => 3245 [tag_title] => Luxemburg [tgg_tag_id] => 3245 [tgg_content_id] => 2505 ) ) [gallery] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_gallery] => 9848 [gal_content_id] => 2505 [gal_image_id] => 4415 [gal_image_order] => 1 [id_image] => 4415 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-12 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Installatiezicht 'Etel Adnan et les modernes', 06.06.2019 - 08.09.2019, Mudam Luxembourg. Foto © Rémi Villaggi | Mudam Luxembourg [img_date_created] => 2019-07-12 10:04:13 ) [1] => stdClass Object ( [id_gallery] => 9849 [gal_content_id] => 2505 [gal_image_id] => 4416 [gal_image_order] => 2 [id_image] => 4416 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-12 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Installatiezicht 'Etel Adnan et les modernes', 06.06.2019 - 08.09.2019, Mudam Luxembourg. Foto © Rémi Villaggi | Mudam Luxembourg [img_date_created] => 2019-07-12 10:04:28 ) ) [templates] => Array ( [0] => content.phtml [1] => content-article.phtml [2] => content-2505.phtml ) [activeMenuItem] => )