Zomertip: Antti Laitinen in Tournay-Solvay Park

Gepubliceerd op: 23 July 2019

Het Tournay-Solvay Park in Watermael Bosvoorde is niet het meest bekende park in Brussel. Nochtans is het de moeite waard om er eens te komen flaneren met zijn hellende vlakken, kleine vijver, villa met Art Nouveau toets en sfeervolle vervallen kasteeltje uit 1905 dat binnenkort in zijn oude glorie wordt hersteld. Elk jaar organiseert de vereniging 'eu space sculpture' er een – vrij bescheiden – openluchttentoonstelling.

Deze keer is Antti Laitinen aan de beurt die in 2013 een boom in Finland in stukken hakte om de gedeconstrueerde versie voor het Fins Paviljoen op de Biënnale van Venetië op te trekken. In Watermael Bosvoorde voert hij gelijkaardige chirurgische ingrepen uit met een aantal bomen. Voor ‘Nail Trunk (beech trunk with nails)’ worden meer dan 50 000 nagels in een boomstronk genageld, waardoor die een soort gepantserd harnas krijgt. De bezoekers worden elke zondagmiddag uitgenodigd om mee nagels in de boom te komen hameren. Als een alternatieve vorm van anger management? Neem zeker ook een kijkje in La Patinoire Royale/ Galerie Valérie Bach (tot 27 juli) waar een reeks foto’s en installaties – geselecteerd door Patricia De Peuter –een bredere inkijk bieden in Laitinens praktijk. Zoals de reeks ‘Bare Necessities’ waarvoor de kunstenaar vier dagen probeerde te overleven in een bos zonder voedsel, water of kledij – niet echt een plezierreisje. Of ‘Lake Shift’ waarvoor hij gedurende vijf dagen een groot moeras een paar meter verplaatste met alleen twee emmers.

Sam STEVERLYNCK

Fotogalerij

Praktische Info

Nog tot 29 september, Terhulpsesteenweg 201, 1170 Brussel

www.eessculpture.be

www.prvbgallery.com

Keywords

Array
(
    [user] => 
    [params] => Array
        (
            [url] => nl/zomertip-antti-laitinen-in-tournaysolvay-park
            [module] => core
            [controller] => front
            [action] => content
        )

    [locales] => Array
        (
            [0] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 1
                    [loc_published] => 1
                    [loc_default] => 1
                    [loc_title] => Nederlands (BE)
                    [loc_url] => nl
                    [loc_locale] => nl_BE
                    [loc_language] => nl
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [1] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 2
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => français (BE)
                    [loc_url] => fr
                    [loc_locale] => fr_BE
                    [loc_language] => fr
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [2] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 5
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => English (US)
                    [loc_url] => en
                    [loc_locale] => en_US
                    [loc_language] => en
                    [loc_country] => US
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

        )

    [translate] => Zend_Translate Object
        (
            [_adapter:Zend_Translate:private] => Zend_Translate_Adapter_Csv Object
                (
                    [_data:Zend_Translate_Adapter_Csv:private] => Array
                        (
                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_automatic:Zend_Translate_Adapter:private] => 
                    [_routed:Zend_Translate_Adapter:private] => Array
                        (
                        )

                    [_options:protected] => Array
                        (
                            [clear] => 
                            [content] => /var/vwww/dev.kunsthart.org/www/../etc/application/modules/i18n/translations/nl_BE.csv
                            [disableNotices] => 
                            [ignore] => .
                            [locale] => nl_BE
                            [log] => 
                            [logMessage] => Untranslated message within '%locale%': %message%
                            [logPriority] => 5
                            [logUntranslated] => 
                            [reload] => 
                            [route] => 
                            [scan] => 
                            [tag] => Zend_Translate
                            [delimiter] => ;
                            [length] => 0
                            [enclosure] => "
                        )

                    [_translate:protected] => Array
                        (
                            [nl_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Appel
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Ontwikkeling en hosting door Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Adverteren in HART
                                    [Over H ART] => Over H ART
                                    [Contacteer HART] => Contacteer H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => Homepagina H ART
                                    [Agenda] => Agenda
                                    [Archief] => Archief
                                    [Adverteren] => Adverteren
                                    [Abonneer op HART] => Abonneer op H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Abonneer nu!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Bezoek ons op Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Met de steun van de Vlaamse overheid
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Contacteer H ART] => Contacteer H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonneer op H ART
                                    [Abonneren] => Abonneren
                                    [Adverteren in H ART] => Adverteren in H ART
                                    [België] => Belgïe
                                    [Neen] => Neen
                                    [Bedrijf] => Bedrijf
                                    [Ja] => Ja
                                    [Opgelet:] => Opgelet:
                                    [Uw naam] => Uw naam
                                    [Bestellen] => Bestellen
                                    [Vandaag] => Vandaag
                                    [Morgen] => Morgen
                                    [Dit weekend] => Dit weekend
                                    [Voornaam] => Voornaam
                                    [Straat] => Straat
                                    [Land] => Land
                                    [Gemeente] => Gemeente
                                    [Naam] => Naam
                                    [E-mailadres] => E-mailadres
                                )

                            [fr_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Pomme
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Développement et hébérgement par Kinamo
                                    [Contact] => Contact
                                    [Home] => Accueil
                                    [Adverteren in HART] => Votre pub dans HART
                                    [Over H ART] => A propos de H ART
                                    [Contacteer HART] => Contactez H ART
                                    [Nuttige links] => Liens
                                    [Links] => Liens
                                    [Disclaimer] => Mentions légales
                                    [HART Homepagina] => Page d\'acceuil H ART
                                    [Agenda] => Calendrier
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Pub
                                    [Abonneer op HART] => S\'inscrire pour H ART
                                    [Partners] => Partenaires
                                    [Abonneer nu!] => Abonnez-vous!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visitez-nous sur Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Avec la participation de la gouvernement Flandrien
                                    [H ART Homepagina] => H ART Page d\'acceuil
                                    [Contacteer H ART] => Contactez H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonnez-vous sur H ART
                                    [Abonneren] => S\'inscrire
                                    [Adverteren in H ART] => Votre pub dans H ART
                                    [België] => Belqique
                                    [Neen] => Non
                                    [Bedrijf] => Entreprise
                                    [Ja] => Oui
                                    [Opgelet:] => Attention:
                                    [Uw naam] => Votre nom
                                    [Bestellen] => Commander
                                    [Vandaag] => Aujourd\'hui
                                    [Morgen] => Demain
                                    [Dit weekend] => Ce weekend
                                    [Voornaam] => Prénom
                                    [Straat] => Rue
                                    [Land] => Pays
                                    [Naam] => Nom
                                    [E-mailadres] => Courier
                                )

                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_file] => Resource id #140
                )

        )

    [defaultLocale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [url] => zomertip-antti-laitinen-in-tournaysolvay-park
    [locale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [content] => stdClass Object
        (
            [id_content] => 2507
            [cnt_type] => article
            [cnt_title] => Zomertip: Antti Laitinen in Tournay-Solvay Park
            [cnt_url] => zomertip-antti-laitinen-in-tournaysolvay-park
            [cnt_content] => 

Het Tournay-Solvay Park in Watermael Bosvoorde is niet het meest bekende park in Brussel. Nochtans is het de moeite waard om er eens te komen flaneren met zijn hellende vlakken, kleine vijver, villa met Art Nouveau toets en sfeervolle vervallen kasteeltje uit 1905 dat binnenkort in zijn oude glorie wordt hersteld. Elk jaar organiseert de vereniging 'eu space sculpture' er een – vrij bescheiden – openluchttentoonstelling.

Deze keer is Antti Laitinen aan de beurt die in 2013 een boom in Finland in stukken hakte om de gedeconstrueerde versie voor het Fins Paviljoen op de Biënnale van Venetië op te trekken. In Watermael Bosvoorde voert hij gelijkaardige chirurgische ingrepen uit met een aantal bomen. Voor ‘Nail Trunk (beech trunk with nails)’ worden meer dan 50 000 nagels in een boomstronk genageld, waardoor die een soort gepantserd harnas krijgt. De bezoekers worden elke zondagmiddag uitgenodigd om mee nagels in de boom te komen hameren. Als een alternatieve vorm van anger management? Neem zeker ook een kijkje in La Patinoire Royale/ Galerie Valérie Bach (tot 27 juli) waar een reeks foto’s en installaties – geselecteerd door Patricia De Peuter –een bredere inkijk bieden in Laitinens praktijk. Zoals de reeks ‘Bare Necessities’ waarvoor de kunstenaar vier dagen probeerde te overleven in een bos zonder voedsel, water of kledij – niet echt een plezierreisje. Of ‘Lake Shift’ waarvoor hij gedurende vijf dagen een groot moeras een paar meter verplaatste met alleen twee emmers.

Sam STEVERLYNCK

[cnt_info] =>

Nog tot 29 september, Terhulpsesteenweg 201, 1170 Brussel

www.eessculpture.be

www.prvbgallery.com

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-23 11:04:39 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-31 16:27:19 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-23 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9974 [gal_content_id] => 2507 [gal_image_id] => 4417 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4417 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-23 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Anti Laittinen, Broken Landscape VI, 2019 [img_date_created] => 2019-07-23 11:05:28 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_content] => 16 [cnt_type] => category [cnt_title] => Nieuws [cnt_url] => nieuws [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:39 [cnt_date_last_modified] => 2014-04-30 12:26:01 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [1] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [2] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [3] => stdClass Object ( [id_content] => 21 [cnt_type] => category [cnt_title] => Dagboek [cnt_url] => dagboek [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:44 [cnt_date_last_modified] => 2019-02-22 17:42:17 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [4] => stdClass Object ( [id_content] => 215 [cnt_type] => category [cnt_title] => Vooraf [cnt_url] => vooraf [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 1 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-05 16:09:30 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-05-05 [cnt_publish_date_end] => ) [5] => stdClass Object ( [id_content] => 1342 [cnt_type] => category [cnt_title] => Events [cnt_url] => events [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2015-09-23 12:55:36 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2015-09-23 [cnt_publish_date_end] => ) ) [contentCategory] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2507 ) [olderContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2513 [cnt_type] => article [cnt_title] => Musée d’Orsay verkent het beeld van de zwarte in de kunst [cnt_url] => musee-dorsay-verkent-het-beeld-van-de-zwarte-in-de-kunst [cnt_content] =>

Eindelijk weten we wie de zwarte vrouw is op het beroemde schilderij ‘Olympia’ van Manet. En wie de zwarte man is die Géricault zo vaak schilderde. Ze hebben een naam gekregen en dus een identiteit. Maar wordt daarmee de discriminatie opgelost? Het Musée d’Orsay in Parijs laat zien hoe de zwarte werd voorgesteld in de kunst en hoe dat beeld evolueerde. Van Géricault tot Matisse en daarna.

Eric RINCKHOUT

‘Le modèle noir de Géricault à Matisse’ is een boeiend overzicht in Musée d’Orsay dat laat zien hoe fenomenen als racisme, discriminatie en superioriteit in kunst en geschiedenis voorkomen. De tentoonstelling is oorspronkelijk een idee van de zwarte Amerikaanse onderzoekster Denise Murrell, die verbonden is aan de Wallach Art Gallery van Columbia University in New York. Haar uitgangspunt was even eenvoudig als ambitieus: ze wilde meer te weten komen over de zwarte dienstmeid in het schilderij ‘Olympia’ (1863) van Edouard Manet. In zowat alle naslagwerken wordt ‘Olympia’ beschouwd als hét schilderij waarmee het modernisme begint. Dat heeft onder meer te maken met het onderwerp: Manet schildert een prostituee die niet als een godin maar als een vrouw van vlees en bloed de toeschouwer hooghartig in de ogen kijkt, alsof die een klant is die haar kamer binnenstapt. Daar spraken de toenmalige toeschouwers – uitsluitend heren van stand – schande over, te meer omdat men ook wist wie deze vrouw was: Victorine Meurent, een bekend model. Maar ook het onaffe aspect en Manets ruwe manier van schilderen zetten kwaad bloed toen ‘Olympia’ getoond werd op de officiële salon van 1865 in Parijs en daar tussen verfijnde, academisch gepenseelde voorstellingen hing van etherische naakten met een marsepeinen huid. ‘Wat ik altijd al vreemd vond’, zegt Denise Murrell, ‘is dat er twee vrouwen op dat doek te zien zijn: een blanke én een zwarte. Maar in de talloze analyses wordt er nauwelijks gesproken over die zwarte vrouw. Alle kunsthistorici nemen voetstoots de opvatting van Emile Zola over dat de schilder het zwart van de dienstmeid gebruikt om de witte huid van de courtisane helderder te laten uitkomen.’

Blank fantasme

Nochtans betekent de manier waarop Manet de zwarte vrouw schildert een breuk met het toen in zwang zijnde oriëntalisme: schilderijen met scènes in een of ander exotisch oord waar zwarte of gekleurde vrouwen meestal naakt en in een onderdanige, slaafse rol als lustobject worden uitgebeeld. Manet daarentegen schildert de zwarte vrouw helemaal aangekleed en laat haar echt deelnemen aan de scène. Ze heeft een bos bloemen in de hand, vermoedelijk een geschenk van de klant die net de kamer heeft betreden. Denise Murrell ging dus op zoek naar wie model stond voor die zwarte vrouw. In een van de notitieboekjes van Edouard Manet vond ze de aantekening: ‘Laure, très belle négresse’. Het woord ‘négresse’ was toen algemeen gangbaar. Laure woonde blijkbaar in de rue Vintimille nr 11 in het 3de arrondissement van Parijs. Een achternaam heeft Murrell niet gevonden. Wel Laure een appartement huurde in een gebouw waar arbeiders en winkeliers woonden. Edouard Manet schokte de goegemeente nog meer doordat hij een prostituée een dienstmeid meegaf: normaal was (zwart) personeel voorbehouden voor de betere burgerij, al dan niet met een koloniaal verleden. Manet draait bovendien de codes om: de zwarte of gekleurde vrouw diende normaliter als fantasma voor de blanke mannelijke toeschouwer. Hier is ze aangekleed, vervult ze geen seksuele rol en werkt ze in het kader van het moderne leven in Parijs. Murrell ontdekte voorts dat Laure ook model heeft gestaan voor het schilderij ‘Jeune Femme aux Pivoines’ (1870) van Frédéric Bazille, waar ze de toeschouwer recht in de ogen kijkt. Dat werk heette tot voor kort ‘Négresse aux pivoines’. Musée d’Orsay gaat trots op die nieuwe, politiek correcte titel. Maar of dat veel verandert aan de perceptie valt te betwijfelen. Gespierd model Op een soortgelijke manier is men op het spoor gekomen van een mannelijk model, Joseph, die onder meer op het legendarische schilderij ‘Le Radeau de la Méduse’ (1818) van Théodore Géricault een hoofdrol speelt. Het zal tot nu toe weinigen zijn opgevallen, maar de man die op het zwalpende vlot bovenaan de mensenpiramide zit en met een hemd of doek naar een ver schip zwaait, is een zwarte: Joseph, die in 1804 uit Haïti (toen nog Saint-Domingue) in Parijs aankwam en aanvankelijk de kost als acrobaat verdiende. Joseph moest in ‘Le Radeau’ niet alleen de aandacht trekken van het schip dat de uitgeputte overlevenden komt redden, hij stond ook model voor nog twee andere schipbreukelingen: zijn gespierde lichaam contrasteert met de uitgemergelde, verzwakte en stervende blanke mannen op hetzelfde vlot. Géricault wilde een belangrijk signaal geven door een zwarte de hoofdrol te laten spelen in zijn monumentaal schilderij. Géricault was immers een tegenstander van de slavernij, die in 1794 weliswaar was afgeschaft in de Franse koloniën, maar in 1802 door Napoleon weer werd ingevoerd. Toch is het niet zo dat vanaf modernisten als Manet en Géricault het racisme in de kunst langzaam zou verdwijnen. We weten wel beter. Racisme is hardnekkig en het parcours richting emancipatie is zeer grillig en vaak bizar. Zo wordt Joseph ook gebruikt door Ingres. En op een perfide manier. Ingres vraagt in 1838 aan zijn leerling Théodore Chassériau om een reeks olieverfschetsen te maken van Joseph. Een daarvan hangt in de tentoonstelling ‘Le modèle noir’. Maar noch Chassériau noch Joseph zelf weet dat het gaat om voorbereidende schetsen voor het schilderij ‘Jezus die Satan verjaagt’, waarin Joseph model staat voor … de duivel. Bepaalde clichés en stereotypen blijken bijzonder hardnekkig te zijn. Uiteindelijk zal Ingres het schilderij nooit voltooien.

Sluipend racisme en blanke superioriteit

Er zijn ook subtieler voorbeelden van sluipend racisme en blanke superioriteit. Zo hangt er in Musée d’Orsay een monumentaal werk, een bestelling van de Franse regering om de afschaffing van de slavernij – deze keer definitief in 1848 – gepast te vieren. De inmiddels vergeten schilder François-Auguste Biard toont de vreugde van ‘de zwartjes’ tegen de achtergrond van een Antilliaans landschap. De afschaffing van de slavernij wordt er uitgeroepen door een uiteraard blanke vertegenwoordiger van de Franse regering, die met zijn hoge hoed in de hand op een podium staat. Zijn lichaamstaal benadrukt het grootse en edele gebaar van de Franse overheid. De zwarten zijn naakt en als kinderen gelukkig – zo worden ze toch voorgesteld. Ze zijn de aanwezige blanken bijzonder dankbaar dat hun ketens gebroken zijn. Als staaltje van betuttelend paternalisme en zelfbewieroking kan dit schilderij wel tellen. Ook de houding van fotograaf en tekenaar Félix Nadar is op z’n minst dubbelzinnig te noemen: enerzijds maakte hij in de loop van de jaren 1850 waardige portretfoto’s van zwarten zoals Maria l’Antillaise, een toentertijd bekende zangeres uit Cuba. Maar tegelijk tekende hij grove karikaturen van de schrijver Alexandre Dumas père, een zogeheten mulat, kleinzoon van een plantage-eigenaar op Haïti en een zwarte slavin. Nadar accentueert in zijn spotprenten tot op ridicule hoogte het kroeshaar, de dikke lippen en de platte neus van Dumas. Dit soort denigrerende karikaturen leidden een lang leven, tot op de affiches voor ‘le revue nègre’ of cacao en chocolade, diep in de 20ste eeuw.

 

[cnt_info] =>

Le modèle noir de Géricault à Matisse, nog tot 21 juli in Musée d'Orsay, 1 Rue de la Légion d'Honneur, Parijs.

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-08-05 17:28:43 [cnt_date_last_modified] => 2019-08-05 17:35:41 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-14 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2513 [online] => 1 [id_gallery] => 10001 [gal_content_id] => 2513 [gal_image_id] => 4451 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4451 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-08-05 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Frédéric Bazille, ‘Femme aux pivoines’, initialement intitulé ‘Négresse aux pivoines’, 1870, 60 × 75 cm, huile sur toile, Washington, National Gallery of Art, collection de M. et Mme Paul Mellon, 1983.1.6 © Courtesy National Gallery of Art, Washingto [img_date_created] => 2019-08-05 17:32:47 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [newerContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2508 [cnt_type] => article [cnt_title] => Zomertip: 'Come Closer' in Kasteel Oud-Rekem [cnt_url] => zomertip-come-closer-in-kasteel-oudrekem [cnt_content] =>

Reizen naar het buitenland is niet nodig om ontdekkingen te rapen. 'Come Closer' transformeert het verlaten kasteel in Oud-Rekem, 'het mooiste dorp van Vlaanderen' vlak bij de Nederlandse grens, in een spannende verkenningstocht. Het is een heerlijke traditie dat vzw ForumTri van curator Annemie Van Laethem het afgetakelde kasteelinterieur in de zomer bezielt met een grote groepstentoonstelling. Er traden al bekende namen aan, maar het is ook een springplank voor talent. Otobong Nkanga exposeerde er voor haar grote doorbraak en de Mexicaan Gabriel Rico, die in 2012 meedeed, rukte dit jaar op naar de hoofdtentoonstelling in de Biënnale van Venetië.

'Come Closer' zegt de expositie deze keer in het kasteel. Kom dichterbij en sta open voor wat je ziet. De curatoren Annemie Van Laethem en Eric Croux trommelden 21 deelnemers op. Zelfs voor diehard kunstliefhebbers kunnen het onbekende namen zijn. Als ze dat niet zijn, krijg je dikwijls nu pas het potentieel in de gaten. Daar komt nog bij dat het weerom wonderwel klikt tussen de kunst en het kasteel uit 1595, een geladen omgeving met sporen van de psychiatrische instelling die er was ondergebracht.

De eerste presentatie in België van de Duitser Malte Bruns duikt her en der op en eindigt in een uitgestrekte zaal met de drie grote gezichten van de hangende sculptuur 'Hale-Bopp Endgegner'. Elders frisse schilderijen en een sculptuur met een stofzuiger van Vera Gulikers, knappe video's van Tyna Adebowale en Persijn Broersen & Margit Lukács, houtskooltekeningen van de jonge Lien Hillen en werk van Christopher Meerdo, die aan de slag ging met het online archief van Osama bin Laden en op het dark web gevonden dronebeelden. Een klassieke sculptuur van Diego Tonus blijkt de waarde van kunst aan te kaarten. De Italiaanse dertiger portretteerde een vervalser en er is een bitcoin in verstopt. Voorts vier 'volksschilders' uit Kinshasa en de wat oudere kunstenaars Vincent Spaas en Han van Wetering, maar vooral veel jong en vrij jong talent.

Christine VUEGEN

[cnt_info] =>

'Come Closer' tot 29 september in Kasteel d'Aspremont-Lynden, Groenplaats 1, Oud-Rekem. Open vr-za-zo van 11-18 u en op afspraak. Rondleidingen (min. 15 pers.) op afspraak. Met tentoonstellingsbrochure. www.forumtri.be / www.visitlanaken.be

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-23 11:29:04 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-26 11:09:53 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2508 [online] => 1 [id_gallery] => 9919 [gal_content_id] => 2508 [gal_image_id] => 4418 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4418 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-23 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Malte Bruns (D-1984), recente sculpturen en 'Hale Bopp Endgegner' (2017), installatiezicht. Foto © David Maesen [img_date_created] => 2019-07-23 11:40:51 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [translations] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_locale] => 1 [loc_published] => 1 [loc_default] => 1 [loc_title] => Nederlands (BE) [loc_url] => nl [loc_locale] => nl_BE [loc_language] => nl [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [1] => stdClass Object ( [id_locale] => 2 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => français (BE) [loc_url] => fr [loc_locale] => fr_BE [loc_language] => fr [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [2] => stdClass Object ( [id_locale] => 5 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => English (US) [loc_url] => en [loc_locale] => en_US [loc_language] => en [loc_country] => US [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) ) [latestMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 2493 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => HART #194 [cnt_url] => hart-194 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-09 12:48:51 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-09 13:58:32 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-09 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9831 [gal_content_id] => 2493 [gal_image_id] => 4405 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4405 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-09 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => 2019-07-09 13:58:20 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [contentMagazine] => [tags] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_tag] => 3246 [tag_title] => Antti Laitinen [tgg_tag_id] => 3246 [tgg_content_id] => 2507 ) [1] => stdClass Object ( [id_tag] => 3247 [tag_title] => Watermael Bosvoorde [tgg_tag_id] => 3247 [tgg_content_id] => 2507 ) [2] => stdClass Object ( [id_tag] => 3248 [tag_title] => Tournay-Solvay Park [tgg_tag_id] => 3248 [tgg_content_id] => 2507 ) ) [gallery] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_gallery] => 9975 [gal_content_id] => 2507 [gal_image_id] => 4431 [gal_image_order] => 1 [id_image] => 4431 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-23 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Antti Laitinen, Broken Landscape II, 2017 [img_date_created] => 2019-07-23 12:22:00 ) [1] => stdClass Object ( [id_gallery] => 9976 [gal_content_id] => 2507 [gal_image_id] => 4432 [gal_image_order] => 2 [id_image] => 4432 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-23 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => Antti Laitinen, Nail [img_date_created] => 2019-07-23 12:22:43 ) ) [templates] => Array ( [0] => content.phtml [1] => content-article.phtml [2] => content-2507.phtml ) [activeMenuItem] => )