Bucharest Biennale 7: What are we building down there?

Gepubliceerd op: 2 June 2016

Dit is het tweede deel in een reeks van drie artikels waarin curator Niels Van Tomme en assistent-curator Charlotte Van Buylaere hun denken en handelen achter de Bucharest Biennale 7 toelichten.

 

Praktische Info

‘Bucharest Biennale 7: What are we building down there?’ tot 30 juni, 2016 in Boekarest, verschillende locaties in de stad. www.bucharestbiennale.org

Keywords

Array
(
    [user] => 
    [params] => Array
        (
            [url] => nl/bucharest-biennale-7-what-are-we-building-down-there
            [module] => core
            [controller] => front
            [action] => content
        )

    [locales] => Array
        (
            [0] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 1
                    [loc_published] => 1
                    [loc_default] => 1
                    [loc_title] => Nederlands (BE)
                    [loc_url] => nl
                    [loc_locale] => nl_BE
                    [loc_language] => nl
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [1] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 2
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => français (BE)
                    [loc_url] => fr
                    [loc_locale] => fr_BE
                    [loc_language] => fr
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [2] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 5
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => English (US)
                    [loc_url] => en
                    [loc_locale] => en_US
                    [loc_language] => en
                    [loc_country] => US
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

        )

    [translate] => Zend_Translate Object
        (
            [_adapter:Zend_Translate:private] => Zend_Translate_Adapter_Csv Object
                (
                    [_data:Zend_Translate_Adapter_Csv:private] => Array
                        (
                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_automatic:Zend_Translate_Adapter:private] => 
                    [_routed:Zend_Translate_Adapter:private] => Array
                        (
                        )

                    [_options:protected] => Array
                        (
                            [clear] => 
                            [content] => /var/vwww/dev.kunsthart.org/www/../etc/application/modules/i18n/translations/nl_BE.csv
                            [disableNotices] => 
                            [ignore] => .
                            [locale] => nl_BE
                            [log] => 
                            [logMessage] => Untranslated message within '%locale%': %message%
                            [logPriority] => 5
                            [logUntranslated] => 
                            [reload] => 
                            [route] => 
                            [scan] => 
                            [tag] => Zend_Translate
                            [delimiter] => ;
                            [length] => 0
                            [enclosure] => "
                        )

                    [_translate:protected] => Array
                        (
                            [nl_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Appel
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Ontwikkeling en hosting door Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Adverteren in HART
                                    [Over H ART] => Over H ART
                                    [Contacteer HART] => Contacteer H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => Homepagina H ART
                                    [Agenda] => Agenda
                                    [Archief] => Archief
                                    [Adverteren] => Adverteren
                                    [Abonneer op HART] => Abonneer op H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Abonneer nu!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Bezoek ons op Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Met de steun van de Vlaamse overheid
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Contacteer H ART] => Contacteer H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonneer op H ART
                                    [Abonneren] => Abonneren
                                    [Adverteren in H ART] => Adverteren in H ART
                                    [België] => Belgïe
                                    [Neen] => Neen
                                    [Bedrijf] => Bedrijf
                                    [Ja] => Ja
                                    [Opgelet:] => Opgelet:
                                    [Uw naam] => Uw naam
                                    [Bestellen] => Bestellen
                                    [Vandaag] => Vandaag
                                    [Morgen] => Morgen
                                    [Dit weekend] => Dit weekend
                                    [Voornaam] => Voornaam
                                    [Straat] => Straat
                                    [Land] => Land
                                    [Gemeente] => Gemeente
                                    [Naam] => Naam
                                    [E-mailadres] => E-mailadres
                                )

                            [fr_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Pomme
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Développement et hébérgement par Kinamo
                                    [Contact] => Contact
                                    [Home] => Accueil
                                    [Adverteren in HART] => Votre pub dans HART
                                    [Over H ART] => A propos de H ART
                                    [Contacteer HART] => Contactez H ART
                                    [Nuttige links] => Liens
                                    [Links] => Liens
                                    [Disclaimer] => Mentions légales
                                    [HART Homepagina] => Page d\'acceuil H ART
                                    [Agenda] => Calendrier
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Pub
                                    [Abonneer op HART] => S\'inscrire pour H ART
                                    [Partners] => Partenaires
                                    [Abonneer nu!] => Abonnez-vous!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visitez-nous sur Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Avec la participation de la gouvernement Flandrien
                                    [H ART Homepagina] => H ART Page d\'acceuil
                                    [Contacteer H ART] => Contactez H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonnez-vous sur H ART
                                    [Abonneren] => S\'inscrire
                                    [Adverteren in H ART] => Votre pub dans H ART
                                    [België] => Belqique
                                    [Neen] => Non
                                    [Bedrijf] => Entreprise
                                    [Ja] => Oui
                                    [Opgelet:] => Attention:
                                    [Uw naam] => Votre nom
                                    [Bestellen] => Commander
                                    [Vandaag] => Aujourd\'hui
                                    [Morgen] => Demain
                                    [Dit weekend] => Ce weekend
                                    [Voornaam] => Prénom
                                    [Straat] => Rue
                                    [Land] => Pays
                                    [Naam] => Nom
                                    [E-mailadres] => Courier
                                )

                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_file] => Resource id #140
                )

        )

    [defaultLocale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [url] => bucharest-biennale-7-what-are-we-building-down-there
    [locale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [content] => stdClass Object
        (
            [id_content] => 1614
            [cnt_type] => article
            [cnt_title] => Bucharest Biennale 7: What are we building down there?
            [cnt_url] => bucharest-biennale-7-what-are-we-building-down-there
            [cnt_content] => 

Dit is het tweede deel in een reeks van drie artikels waarin curator Niels Van Tomme en assistent-curator Charlotte Van Buylaere hun denken en handelen achter de Bucharest Biennale 7 toelichten.

 

[cnt_info] =>

‘Bucharest Biennale 7: What are we building down there?’ tot 30 juni, 2016 in Boekarest, verschillende locaties in de stad. www.bucharestbiennale.org

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2016-05-30 14:27:37 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2016-06-02 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 6006 [gal_content_id] => 1614 [gal_image_id] => 2301 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 2301 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2016-06-02 [img_publish_date_end] => [img_title] => Vermeir & Heiremans, Art House Index (PUB), Bucharest Biennale 7, 2016 [img_caption] => Vermeir & Heiremans, Art House Index (PUB), Bucharest Biennale 7, 2016 [img_date_created] => 2016-05-30 13:07:48 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_content] => 16 [cnt_type] => category [cnt_title] => Nieuws [cnt_url] => nieuws [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:39 [cnt_date_last_modified] => 2014-04-30 12:26:01 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [1] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [2] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [3] => stdClass Object ( [id_content] => 21 [cnt_type] => category [cnt_title] => Dagboek [cnt_url] => dagboek [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:44 [cnt_date_last_modified] => 2019-02-22 17:42:17 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [4] => stdClass Object ( [id_content] => 215 [cnt_type] => category [cnt_title] => Vooraf [cnt_url] => vooraf [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 1 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-05 16:09:30 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-05-05 [cnt_publish_date_end] => ) [5] => stdClass Object ( [id_content] => 1342 [cnt_type] => category [cnt_title] => Events [cnt_url] => events [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2015-09-23 12:55:36 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2015-09-23 [cnt_publish_date_end] => ) ) [contentCategory] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 18 [cat_content_id] => 1614 ) [olderContent] => stdClass Object ( [id_content] => 1612 [cnt_type] => article [cnt_title] => Camiel Van Breedam viert 80 jaar met drie tentoonstellingen [cnt_url] => camiel-van-breedam-viert-80-jaar-met-drie-tentoonstellingen [cnt_content] =>

‘Mijn j’accuse is onverkort intact gebleven’

Blaast de trombone! Woensdag 29 juni 2016 wordt Camiel Van Breedam 80 jaar. En of dat moet gevierd worden. Met een zomertentoonstelling in Galerie William Wauters te Oosteeklo. Met een ommetje langs het Antwerpse Eilandje bij Paul Verbeeck. Om een vuist te maken in de Mechelse Kazerne Dossin, doorgangskamp voor Joden en zigeuners op weg naar de hel van Auschwitz. 

[cnt_info] =>

Van 21 oktober tot 20 november 2016 in Galerie Verbeeck-Van Dyck, Verbindingsdok-Westkaai 12, Antwerpen. Open vr-zo van 13-18u. www.verbeeckvandyck.be

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2016-05-30 14:20:47 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2016-06-02 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 18 [cat_content_id] => 1612 [online] => 1 [id_gallery] => 6002 [gal_content_id] => 1612 [gal_image_id] => 2303 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 2303 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2016-06-02 [img_publish_date_end] => [img_title] => Camiel Van Breedam, ‘Vier schuine daken’, 2011, courtesy Argus-Photo [img_caption] => Camiel Van Breedam, ‘Vier schuine daken’, 2011, courtesy Argus-Photo [img_date_created] => 2016-05-30 13:09:51 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [newerContent] => stdClass Object ( [id_content] => 1635 [cnt_type] => article [cnt_title] => Antwoord op een essay [cnt_url] => antwoord-op-een-essay [cnt_content] =>

Met enige verwondering lazen we het pamflet van Bart De Baere (directeur M HKA) en Philippe Van Cauteren (directeur S.M.A.K.) in de jongste editie van H ART, magazine voor hedendaagse kunst (nr. 155 van 21 april 2016). We juichen het toe dat de directeurs reflecteren over het nut, de relevantie en de taken van hun instellingen, maar wensen ook te reageren. Drie rode draden in hun betoog willen we counteren met tegenargumenten.

In een eerste rode draad positioneren de directeurs hun eigen musea voor hedendaagse kunst. Wij vatten het zo samen: het M HKA en het S.M.A.K. zijn de vuurtorens in het hedendaagse kunstenveld en de vernieuwers voor het erfgoedbeleid. Zij zijn volgens hen zowel vertrek- als eindpunt voor de hedendaagse kunst(enaar). Ze zijn in de eerste plaats kunstencentrum, maar ook erfgoedspeler.

Tegenover dat model plaatsen we graag het ‘hedendaags museum voor kunst’, een neologisme voor een eigentijds kunstmuseum. ‘Het hedendaags museum voor kunst’ is een zich steeds vernieuwend concept dat filosofisch en historisch wortelt in de Europese Verlichting en nog steeds zijn flexibiliteit en duurzaamheid bewijst. Men maakt geen verschil tussen ‘erfgoed’ en (schone en eigentijdse) ‘kunst’. Het is een duurzaam en holistisch concept. De ‘hedendaagse musea voor kunst’ duiden geschiedenis, heden en toekomst, door de hun toevertrouwde collectiestukken telkens opnieuw te bevragen en te confronteren in veranderende cultuur- en kunsthistorische constellaties en binnen steeds veranderende collectieopstellingen en tijdelijke tentoonstellingen.

Binnen hedendaagse kunstmusea wordt de broze eigentijdse kunst ontdekt en gekoesterd, zo stellen onze collega’s toch. Curatoren ontfermen er zich over jonge kunstenaars en kunstenaressen die hun oeuvre voor het eerst aan het brede publiek tonen. Het publiek krijgt op die manier zicht op de nieuwe avant-garde. Of toch in theorie, want in de praktijk staan de hedendaagse kunstmusea in de schaduw van de grote kunsthallen (WIELS en BOZAR in België), tijdelijke evenementen (de Biënnales in Venetië en elders, de Documenta’s, Manifesta’s …) en kunstbeurzen (Art Basel, Miami …). Zij zijn de echte slagschepen van de hedendaagse kunst en hebben geen musea als zelfverklaarde richtingaanwijzers nodig.

Het is ons alvast een raadsel waarom twee Vlaamse musea voor hedendaagse kunst zich voordoen als de enige vernieuwers van het Vlaamse museumlandschap. Alsof de musea voor schone kunsten bijvoorbeeld op het vlak van publiekswerking niet evenzeer – en al veel langer – aan methodiekvernieuwing doen.

 

In een tweede rode draad spreken De Baere en Van Cauteren over een cesuur. Het eerste argument hiervoor zien de directeurs in een, naar hun zeggen, klassiek dubbelmodel van musea voor schone kunsten naast hedendaagse kunstmusea. Ze menen zelfs een internationale tendens naar verdere ontdubbeling of scheiding te detecteren. Wat ons betreft klopt dit niet. In de Staatliche Museen in Berlijn staat de Neue Nationalgalerie naast de Gemäldegalerie en vinden de niet-Europese culturen er een plaats. In München kreeg de Pinakothek der Moderne een plaats tussen de Alte en de Neue Pinakothek, met daarnaast het Haus der Kunst als experimentele kunsthal. Tate is een prachtig voorbeeld van een organisatie met zowel oude kunst (Tate Britain), klassiek modern en hedendaags (Tate Modern) en diverse andere dependances en kunsthallen. Het Metropolitan Museum of Art in New York opende recent een nieuw filiaal om opnieuw te kunnen aanknopen met hedendaagse kunstpraktijken. Van verdere ontdubbeling als trend is dus geen spoor.

Een tweede argument zoeken De Baere en Van Cauteren in de bezoekersstromen. ‘Hedendaagse kunstmusea’ zijn volgens hen kosmopolitisch, ‘schone kunstenmusea’ zijn slechts kathedralen van de canon en beperkt tot de gemeenschap. Beiden zouden een andersoortig publiek aantrekken. Meer nog, ‘schone kunstenmusea’ zouden ‘hedendaagse kunst’ binnenhalen om hun publieksappeal te vergroten.

De bezoekerscijfers van het afgelopen decennium bewijzen alvast niet dat de musea voor hedendaagse kunst meer volk trekken, noch dat ze hedendaagse kunst brengen om meer volk te lokken. Het Louvre heeft gewoonweg tien keer meer bezoekers dan het Centre Pompidou, het Prado stelt het Reina Sofia in de schaduw, het Rijksmuseum overschaduwt het Stedelijk enzovoorts. En eigenlijk doen de publiekscijfers er in deze discussie niet toe. In deze neoliberale tijden, met de nadruk op het kwantitatieve, is dit zelfs een levensbedreigende doos van Pandora.

De suggestie dat de musea voor schone kunsten uit opportunisme pas vrij recent hun deuren  openden voor hedendaagse kunst is misleidend. Sla er de tentoonstellingsgeschiedenis van onze huizen maar op na. Meer nog: kunstenaars als Jan Fabre, Luc Tuymans en vele anderen zijn kind aan huis in de Vlaamse en internationale musea voor schone kunsten. Fabre beleefde zijn moment de gloire tijdens zijn succesvolle tentoonstelling in het Louvre in 2008. Jan Van Riet mocht de sluitingstentoonstelling van het KMSKA vullen. Tijdens James Ensors jubeljaar werd zijn werk geconfronteerd met hedendaagse kunst in de tentoonstelling ‘Hareng Saur’ (2011), zowel in het S.M.A.K. als het MSK.

Bovendien miskennen beide directeurs de ontstaansgeschiedenis van de musea voor schone kunsten in Vlaanderen. Ze groeiden uit de achttiende- en negentiende-eeuwse academies die de ambitie hadden om evenveel aandacht te besteden aan het heden als aan het verleden. Oude meesters werden in de schilderijengalerij vergezeld door levende kunstenaars. Aankopen gesteund door de staat en private actoren verzekerden de verwerving van eigentijdse werken. Waar vind je trouwens de grootste publieke Marcel Broodthaers-collectie in Vlaanderen? In het Groeningemuseum. Waar in Vlaanderen tref je de mooiste tentoonstellingen aan van de in het pamflet geclaimde modernisten? Toch in het MSK? Aan wie schonk Raoul De Keyser voor zijn overlijden 187 werken op papier? Opnieuw het MSK. Waar vind je de Antwerpse avant-garde van na de Tweede Wereldoorlog? Toch in het KMSKA?

Vraag is of de musea voor hedendaagse kunst niet zelf een contradictio in terminis zijn geworden. Ze ontstonden toen cesuren werden georganiseerd om zich af te zetten tegen het verleden. Eigen instellingen werden institutioneel als de enige vruchtbare basis voor de toekomst beschouwd. Musea voor hedendaagse kunst blijven dan ook zoeken naar hun eigen identiteit en oorsprong. Wat zijn de wortels van de ‘hedendaagse kunst’? Harald Szeemanns Documenta 5 uit 1972? De historische abstracte avant-garde uit de jaren 1910-1920? Zowel vanuit historisch, stilistisch als theoretisch oogpunt is deze benadering hoogst discutabel.

Het is onze missie om museale instellingen van dergelijke kunstmatige cesuren te vrijwaren en de continuïteit te verzekeren. Onze musea zijn fora die door hun aandacht voor het actuele een blijvende sociale rol vervullen in de snel evoluerende hedendaagse maatschappij. In het leven, alsook in de artistieke productie, wordt geen lijn getrokken tussen verleden en heden: ze bevruchten elkaar, informeren elkaar. De scheiding wordt gemaakt in de beslissingsstructuren rond de museale instellingen. Die scheiding bestaat niet onder kunstenaars en bezoekers. Het is een valse cesuur. Meer nog: een historische fout.

 

De derde rode draad van De Baere en Van Cauteren is de hunker naar een stevige basisinfrastructuur. We delen de bekommernis op het vlak van state-of-the-art-infrastructuur en willen deze ook opentrekken naar de depots. Maar de bezorgdheid kan niet calimero-gewijs beperkt worden tot de ‘hedendaagse kunstmusea’. Waarschijnlijk bedoelt men met de basisinfrastructuur nog iets anders. ‘Basisinfrastructuur’ is immers in het Nederlandse museumbeleid ook het eufemisme voor de vuurtorens die de resterende rijksmusea zijn. Het gaat te ver om te stellen dat de Vlaamse overheid een aantal vuurtorens moet aanduiden die dan de exclusieve expertise in huis hebben waar de rest van het veld op kan rekenen. Het voorgestelde model gaat immers voorbij aan de realiteit. Hebben alle landelijke erkende en gesubsidieerde musea nu al niet zo’n decretaal vastgelegde verantwoordelijkheid?

Als Bart De Baere pleit voor extra capaciteit voor het werken rond kunstenaarsarchieven, en Philippe Van Cauteren voor extra capaciteit rond restauratie van hedendaags werk, hebben ze onze volledige steun. Maar stellen dat deze extra capaciteit ook andere spelers structureel zal dienen, mist nuance. Ons lijkt de vooropgestelde toekenning van exclusieve expertises eerder beperkend en kunstmatig. Het vertrekt immers vanuit een momentopname die samenvalt met toevallige interesses of prioriteiten van de directeurs. We zijn er ook zeker van dat het vooropgestelde verwachtingspatroon ten behoeve van het volledige veld onrealistisch en weinig duurzaam is.

Met het claimen van expertises nemen De Baere en Van Cauteren tegelijk ook bewust afstand van de beleidsmatige verzuchting tot meer samenwerking tussen de musea en in het brede erfgoedveld.

We vinden ook dat de ‘hedendaagse kunstmusea’, met hun discours, bewust en onnodig de structurele samenwerking van anderen of de opgebouwde expertisecentra in specifieke domeinen (digitalisering bijvoorbeeld) hypothekeren en op de helling zetten. Als we hopen op groei, dan voor de hele museumsector en niet ten nadele van goedwerkende samenwerkingsverbanden of noodzakelijke expertisecentra.

Het KMSKA, het Groeningemuseum en het MSK (de partnermusea van het samenwerkingsverband Vlaamse Kunstcollectie ofte VKC) bewijzen dag in dag uit dat samenwerking geen loos woord is. Zo beschikt de VKC over een overlegd collectieplan, een gezamenlijke bruikleen- en tentoonstellingskalender, een shared liability non-insurance-systeem voor bruiklenen tussen de musea. De VKC heeft verschillende digitale vensters voor de collecties van musea voor schone kunsten en andere collectiehouders. Vanuit de grootste musea in de wereld komen vragen om die websites te mogen archiveren ten behoeve van hun bibliotheekwerking. De VKC is aggregator voor Europeana en andere platformen. De VKC bouwt, met de musea, een datahub, inclusief gelaagd licentiemodel voor het hergebruik van de museale data. De VKC heeft een dataconservator in dienst, is actief op verschillende internationale fora, zet jaarlijks een summer course op voor buitenlandse doctoraatstudenten, enzovoort. Meer nog, naargelang het project worden daar steeds ook andere (al of niet collectie-beherende) erfgoedinstellingen bij betrokken.

De VKC is het voorbeeld dat structureel ondersteunde samenwerking wel degelijk loont op voorwaarde dat het bottom-up en hands-on wordt georganiseerd. De VKC en haar partnermusea zetten actief in op de ontwikkeling van een sterke dienstverlenende organisatie ten behoeve van kunst- (en andere) musea in Vlaanderen. De VKC is dus vragende partij voor intensere samenwerking en mogelijk fusies.

Het is helaas een feit dat er in België – zeker na de sluiting van de moderne afdeling van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België – nauwelijks musea zijn waar bezoekers kennis kunnen maken met een representatief overzicht van klassiek-hedendaagse, hedendaagse Vlaamse, of Belgische kunst. Dat heeft misschien in de allereerste plaats te maken met het gegeven dat de musea voor hedendaagse kunst in Vlaanderen ergens onderweg uit het model zijn gestapt om een eigen invulling te geven aan enkele museale basistaken.

De stellingen zijn ingenomen. Het echte debat kan beginnen.

Manfred Sellink, algemeen directeur KMSKA
Till-Holger Borchert, directeur Groeningemuseum
Catherine de Zegher, directeur MSK
[cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2016-06-06 11:13:03 [cnt_date_last_modified] => 2016-06-13 12:45:35 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2016-06-06 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 18 [cat_content_id] => 1635 [online] => 1 [id_gallery] => [gal_content_id] => [gal_image_id] => [gal_image_order] => [id_image] => [img_type] => [img_published] => [img_publish_date_start] => [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [translations] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_locale] => 1 [loc_published] => 1 [loc_default] => 1 [loc_title] => Nederlands (BE) [loc_url] => nl [loc_locale] => nl_BE [loc_language] => nl [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [1] => stdClass Object ( [id_locale] => 2 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => français (BE) [loc_url] => fr [loc_locale] => fr_BE [loc_language] => fr [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [2] => stdClass Object ( [id_locale] => 5 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => English (US) [loc_url] => en [loc_locale] => en_US [loc_language] => en [loc_country] => US [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) ) [latestMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 2493 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => HART #194 [cnt_url] => hart-194 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-09 12:48:51 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-09 13:58:32 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-09 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9831 [gal_content_id] => 2493 [gal_image_id] => 4405 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4405 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-09 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => 2019-07-09 13:58:20 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [contentMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 1604 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => H ART #157 [cnt_url] => h-art-157 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2016-05-30 13:40:39 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2016-06-02 [cnt_publish_date_end] => [mac_content_id] => 1614 [mac_magazine_id] => 1604 [online] => 1 [id_gallery] => 5988 [gal_content_id] => 1604 [gal_image_id] => 2290 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 2290 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2016-06-02 [img_publish_date_end] => [img_title] => Hart #157 [img_caption] => Hart #157 [img_date_created] => 2016-05-30 12:27:10 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [tags] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_tag] => 324 [tag_title] => Bucharest [tgg_tag_id] => 324 [tgg_content_id] => 1614 ) [1] => stdClass Object ( [id_tag] => 325 [tag_title] => Bucharest Biennale7 [tgg_tag_id] => 325 [tgg_content_id] => 1614 ) [2] => stdClass Object ( [id_tag] => 326 [tag_title] => Niels Van Tomme [tgg_tag_id] => 326 [tgg_content_id] => 1614 ) [3] => stdClass Object ( [id_tag] => 327 [tag_title] => Charlotte Van Buylaere [tgg_tag_id] => 327 [tgg_content_id] => 1614 ) ) [gallery] => Array ( ) [templates] => Array ( [0] => content.phtml [1] => content-article.phtml [2] => content-1614.phtml ) [activeMenuItem] => )