Arp: The Poetry of Forms

Gepubliceerd op: 18 July 2017
Dada is niet alleen de Antwerpse vertaling van het Hollandse doei, het is vooral een kunststroming (film, literatuur, muziek, beeldende kunst) die ondanks de eigen doelstellingen toch respectabel is geworden en vooral door begoede verzamelaars ten zeerste au sérieux wordt genomen. Nu wijdt Kröller-Müller een overzichtstentoonstelling aan het beeldend en poëtisch werk van een dada-icoon bij uitstek, de Duits-Franse Hans (of Jean) Arp. Een honderdtal werken worden tentoongesteld, vergezeld van belangrijke documenten en fotomateriaal. In de museumshop zijn behalve de tentoonstellingscatalogus ook dichtbundels (in Nederlandse vertaling) van Arp te koop. De tentoonstelling legt ook de nadruk op de samenwerking tussen Arp en zijn vrouw, Sophie Taeuber.
 
René HOOYBERGHS
 
De titel van de tentoonstelling is opvallend goed gekozen. Hoe anders de vorm (én de titel) van een werk als ‘Twee gedachten op een navel’ (1932) te omschrijven als poëtisch? Het is een relatief klein werk (uit het museum van Straatsburg), beschilderd gips, kwetsbaar als de verzen van Arp, een fijner symbool van de versmolten artistieke geesten van het echtpaar Arp valt moeilijk te bedenken. En de geabstraheerde menselijke of natuurlijke vormen in de sculpturen: menselijke vormen, of een ‘Pagoda fruit op schaal’, de verbluffende schoonheid van de essentie van het voorwerp. Nog essentiëler kan het: ‘Schelp gevorm door een menselijke hand’, in kalksteen uitgewerkt – wie moet nog naar zee om schelpjes te rapen? Dit spelletje met de werkelijkheid komt helemaal uit surrealistische sferen met een titel als ‘Sculptuur om in het bos verloren te raken’, alweer een van een verbluffende eenvoud rustige vorm, het zou een naakt kunnen zijn, de armen die er niet zijn achter het hoofd dat er niet is, royaal ontspannen in perfecte harmonie met zichzelf: een plaasteren, fragiel, wit beeldje van nauwelijks twintig centimeter lang.
 
Betekenisloze vorm
Een heel aparte plek heeft het werk van Arp op papier, de collages, de titelbladen van poëziebundels, het lijkt wel hobbyisme, collages hebben daar wel eens meer last van, maar steeds van een esthetisch verantwoorde eenvoud, zoals de Merz-litho’s: een navel (de persoonlijke navel van Arp kan je bewonderen op een foto in een documentatiekast), een snoruurwerk, een snorhoed, en dan onverhoeds: de zee. Het beschilderd hout: het lijkt wel speelgoed, een Paardevogel uit 1916, maar exact dertig jaar later, ook al uit een particuliere collectie: een glanzende Zomermetoop (een metoop is een paneel op een Dorische zuil). Betekenisloze vorm, a-symbolisch en het lijkt wel dromerig geschetst en met de losse hand een stevige vorm gegeven, symboliek uit het onderbewuste.
Het plaasteren ‘naakt’ van hierboven, die sculptuur om in het bos verloren te raken, komt even later terug in brons, glanzend en sjiek: hoeveel mooier is die originele plaaster, hoeveel minder pretentieus – nochtans stemmen ze beide uit hetzelfde jaar 1932. Ook een Sirene, tien jaar jonger, is mooier in plaaster dan het bekende torso uit het Gemeentemuseum van Den Haag (1956). Arp hoeft niet te glanzen om te blinken. Maar in Otterlo neemt toch het werk op beschilderd hout een ereplaats in: kijk naar het zwart/blauw/grijs/witte werk ‘Oneindige amfora’ uit 1929: in een zwarte lijst trekt vanaf onderaan links, bijna tegen het hoekje, een golvende witte lijn naar de rechterbovenhoek, iets boven het midden onderbroken door een grijs vlak, het zou een gestileerde vogel kunnen zijn, of inderdaad het handvat van een amfora, het speelt geen rol wat het is: het is oneindig, het begint in je verbeelding véél verder onder dat kader en loopt boven oneindig door. Een amfora? Of was dat maar een woordspelletje, ‘onbewust’ ontstaan door het Egeïsche blauw van de achtergrond?
 
Aubette
En dan, aan het eind van de tentoonstelling in een apart zaaltje, wacht een leuke verrassing voor wie zelf wat wil beleven: de maquettes van de befaamde Aubette in Straatsburg, ze was vervallen maar is gerestaureerd: de gezamenlijke droom van Theo van Doesburg, Jean Arp en Sophie Taeuber. Er zitten knopjes aan om een binnenverlichting aan het werk te zetten, maar dat geeft maar een pover resultaat. Liever – je moet met z’n twee zijn – druk je zo’n knopje in, en neem dan via het kijkgat met je telefoon een foto van het binnenzicht: het resultaat is prachtig.
Als je langs dat gladde, glanzende, geestrijke werk van Hans en Sophie Arp-Taeuber loopt, lijkt het wel alsof die twee levens zich moeiteloos in een atmosfeer van absolute rust en sereniteit hebben afgespeeld, een ongestoord en onbekommerd leven hebben geleid. Niets is minder waar: wie in 1886 geboren werd en leefde tot 1966 heeft zijn portie ellende en oorlog wel gekend, waarheen hij ook kon vluchten en hoe welgesteld en gelauwerd hij zijn leven ook kon beëindigen – in het immer veilige Zwitserland dan nog. Nog in 1966, een paar maand voor zijn dood, dichtte hij, al drieëntwintig jaar weduwnaar: ‘aan het gekkenhuis aarde/wil een arme man ontkomen./hij kan geen uitweg zien/heeft honger bovendien./ja hij bezit helemaal niets/niets zichtbaars of onzichtbaars’.
 
7 juni ’17
 
 

Praktische Info

‘Arp: The Poetry of Forms’ tot 12 september 2017 in Museum Kröller-Müller, Otterlo, NL. krollermuller.nl

Keywords

Geen keywords beschikbaar.

Array
(
    [user] => 
    [params] => Array
        (
            [url] => nl/arp-the-poetry-of-forms
            [module] => core
            [controller] => front
            [action] => content
        )

    [locales] => Array
        (
            [0] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 1
                    [loc_published] => 1
                    [loc_default] => 1
                    [loc_title] => Nederlands (BE)
                    [loc_url] => nl
                    [loc_locale] => nl_BE
                    [loc_language] => nl
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [1] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 2
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => français (BE)
                    [loc_url] => fr
                    [loc_locale] => fr_BE
                    [loc_language] => fr
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [2] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 5
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => English (US)
                    [loc_url] => en
                    [loc_locale] => en_US
                    [loc_language] => en
                    [loc_country] => US
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

        )

    [translate] => Zend_Translate Object
        (
            [_adapter:Zend_Translate:private] => Zend_Translate_Adapter_Csv Object
                (
                    [_data:Zend_Translate_Adapter_Csv:private] => Array
                        (
                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_automatic:Zend_Translate_Adapter:private] => 
                    [_routed:Zend_Translate_Adapter:private] => Array
                        (
                        )

                    [_options:protected] => Array
                        (
                            [clear] => 
                            [content] => /var/vwww/dev.kunsthart.org/www/../etc/application/modules/i18n/translations/nl_BE.csv
                            [disableNotices] => 
                            [ignore] => .
                            [locale] => nl_BE
                            [log] => 
                            [logMessage] => Untranslated message within '%locale%': %message%
                            [logPriority] => 5
                            [logUntranslated] => 
                            [reload] => 
                            [route] => 
                            [scan] => 
                            [tag] => Zend_Translate
                            [delimiter] => ;
                            [length] => 0
                            [enclosure] => "
                        )

                    [_translate:protected] => Array
                        (
                            [nl_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Appel
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Ontwikkeling en hosting door Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Adverteren in HART
                                    [Over H ART] => Over H ART
                                    [Contacteer HART] => Contacteer H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => Homepagina H ART
                                    [Agenda] => Agenda
                                    [Archief] => Archief
                                    [Adverteren] => Adverteren
                                    [Abonneer op HART] => Abonneer op H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Abonneer nu!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Bezoek ons op Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Met de steun van de Vlaamse overheid
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Contacteer H ART] => Contacteer H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonneer op H ART
                                    [Abonneren] => Abonneren
                                    [Adverteren in H ART] => Adverteren in H ART
                                    [België] => Belgïe
                                    [Neen] => Neen
                                    [Bedrijf] => Bedrijf
                                    [Ja] => Ja
                                    [Opgelet:] => Opgelet:
                                    [Uw naam] => Uw naam
                                    [Bestellen] => Bestellen
                                    [Vandaag] => Vandaag
                                    [Morgen] => Morgen
                                    [Dit weekend] => Dit weekend
                                    [Voornaam] => Voornaam
                                    [Straat] => Straat
                                    [Land] => Land
                                    [Gemeente] => Gemeente
                                    [Naam] => Naam
                                    [E-mailadres] => E-mailadres
                                )

                            [fr_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Pomme
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Développement et hébérgement par Kinamo
                                    [Contact] => Contact
                                    [Home] => Accueil
                                    [Adverteren in HART] => Votre pub dans HART
                                    [Over H ART] => A propos de H ART
                                    [Contacteer HART] => Contactez H ART
                                    [Nuttige links] => Liens
                                    [Links] => Liens
                                    [Disclaimer] => Mentions légales
                                    [HART Homepagina] => Page d\'acceuil H ART
                                    [Agenda] => Calendrier
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Pub
                                    [Abonneer op HART] => S\'inscrire pour H ART
                                    [Partners] => Partenaires
                                    [Abonneer nu!] => Abonnez-vous!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visitez-nous sur Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Avec la participation de la gouvernement Flandrien
                                    [H ART Homepagina] => H ART Page d\'acceuil
                                    [Contacteer H ART] => Contactez H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonnez-vous sur H ART
                                    [Abonneren] => S\'inscrire
                                    [Adverteren in H ART] => Votre pub dans H ART
                                    [België] => Belqique
                                    [Neen] => Non
                                    [Bedrijf] => Entreprise
                                    [Ja] => Oui
                                    [Opgelet:] => Attention:
                                    [Uw naam] => Votre nom
                                    [Bestellen] => Commander
                                    [Vandaag] => Aujourd\'hui
                                    [Morgen] => Demain
                                    [Dit weekend] => Ce weekend
                                    [Voornaam] => Prénom
                                    [Straat] => Rue
                                    [Land] => Pays
                                    [Naam] => Nom
                                    [E-mailadres] => Courier
                                )

                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_file] => Resource id #140
                )

        )

    [defaultLocale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [url] => arp-the-poetry-of-forms
    [locale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [content] => stdClass Object
        (
            [id_content] => 2020
            [cnt_type] => article
            [cnt_title] => Arp: The Poetry of Forms
            [cnt_url] => arp-the-poetry-of-forms
            [cnt_content] => 
Dada is niet alleen de Antwerpse vertaling van het Hollandse doei, het is vooral een kunststroming (film, literatuur, muziek, beeldende kunst) die ondanks de eigen doelstellingen toch respectabel is geworden en vooral door begoede verzamelaars ten zeerste au sérieux wordt genomen. Nu wijdt Kröller-Müller een overzichtstentoonstelling aan het beeldend en poëtisch werk van een dada-icoon bij uitstek, de Duits-Franse Hans (of Jean) Arp. Een honderdtal werken worden tentoongesteld, vergezeld van belangrijke documenten en fotomateriaal. In de museumshop zijn behalve de tentoonstellingscatalogus ook dichtbundels (in Nederlandse vertaling) van Arp te koop. De tentoonstelling legt ook de nadruk op de samenwerking tussen Arp en zijn vrouw, Sophie Taeuber.
 
René HOOYBERGHS
 
De titel van de tentoonstelling is opvallend goed gekozen. Hoe anders de vorm (én de titel) van een werk als ‘Twee gedachten op een navel’ (1932) te omschrijven als poëtisch? Het is een relatief klein werk (uit het museum van Straatsburg), beschilderd gips, kwetsbaar als de verzen van Arp, een fijner symbool van de versmolten artistieke geesten van het echtpaar Arp valt moeilijk te bedenken. En de geabstraheerde menselijke of natuurlijke vormen in de sculpturen: menselijke vormen, of een ‘Pagoda fruit op schaal’, de verbluffende schoonheid van de essentie van het voorwerp. Nog essentiëler kan het: ‘Schelp gevorm door een menselijke hand’, in kalksteen uitgewerkt – wie moet nog naar zee om schelpjes te rapen? Dit spelletje met de werkelijkheid komt helemaal uit surrealistische sferen met een titel als ‘Sculptuur om in het bos verloren te raken’, alweer een van een verbluffende eenvoud rustige vorm, het zou een naakt kunnen zijn, de armen die er niet zijn achter het hoofd dat er niet is, royaal ontspannen in perfecte harmonie met zichzelf: een plaasteren, fragiel, wit beeldje van nauwelijks twintig centimeter lang.
 
Betekenisloze vorm
Een heel aparte plek heeft het werk van Arp op papier, de collages, de titelbladen van poëziebundels, het lijkt wel hobbyisme, collages hebben daar wel eens meer last van, maar steeds van een esthetisch verantwoorde eenvoud, zoals de Merz-litho’s: een navel (de persoonlijke navel van Arp kan je bewonderen op een foto in een documentatiekast), een snoruurwerk, een snorhoed, en dan onverhoeds: de zee. Het beschilderd hout: het lijkt wel speelgoed, een Paardevogel uit 1916, maar exact dertig jaar later, ook al uit een particuliere collectie: een glanzende Zomermetoop (een metoop is een paneel op een Dorische zuil). Betekenisloze vorm, a-symbolisch en het lijkt wel dromerig geschetst en met de losse hand een stevige vorm gegeven, symboliek uit het onderbewuste.
Het plaasteren ‘naakt’ van hierboven, die sculptuur om in het bos verloren te raken, komt even later terug in brons, glanzend en sjiek: hoeveel mooier is die originele plaaster, hoeveel minder pretentieus – nochtans stemmen ze beide uit hetzelfde jaar 1932. Ook een Sirene, tien jaar jonger, is mooier in plaaster dan het bekende torso uit het Gemeentemuseum van Den Haag (1956). Arp hoeft niet te glanzen om te blinken. Maar in Otterlo neemt toch het werk op beschilderd hout een ereplaats in: kijk naar het zwart/blauw/grijs/witte werk ‘Oneindige amfora’ uit 1929: in een zwarte lijst trekt vanaf onderaan links, bijna tegen het hoekje, een golvende witte lijn naar de rechterbovenhoek, iets boven het midden onderbroken door een grijs vlak, het zou een gestileerde vogel kunnen zijn, of inderdaad het handvat van een amfora, het speelt geen rol wat het is: het is oneindig, het begint in je verbeelding véél verder onder dat kader en loopt boven oneindig door. Een amfora? Of was dat maar een woordspelletje, ‘onbewust’ ontstaan door het Egeïsche blauw van de achtergrond?
 
Aubette
En dan, aan het eind van de tentoonstelling in een apart zaaltje, wacht een leuke verrassing voor wie zelf wat wil beleven: de maquettes van de befaamde Aubette in Straatsburg, ze was vervallen maar is gerestaureerd: de gezamenlijke droom van Theo van Doesburg, Jean Arp en Sophie Taeuber. Er zitten knopjes aan om een binnenverlichting aan het werk te zetten, maar dat geeft maar een pover resultaat. Liever – je moet met z’n twee zijn – druk je zo’n knopje in, en neem dan via het kijkgat met je telefoon een foto van het binnenzicht: het resultaat is prachtig.
Als je langs dat gladde, glanzende, geestrijke werk van Hans en Sophie Arp-Taeuber loopt, lijkt het wel alsof die twee levens zich moeiteloos in een atmosfeer van absolute rust en sereniteit hebben afgespeeld, een ongestoord en onbekommerd leven hebben geleid. Niets is minder waar: wie in 1886 geboren werd en leefde tot 1966 heeft zijn portie ellende en oorlog wel gekend, waarheen hij ook kon vluchten en hoe welgesteld en gelauwerd hij zijn leven ook kon beëindigen – in het immer veilige Zwitserland dan nog. Nog in 1966, een paar maand voor zijn dood, dichtte hij, al drieëntwintig jaar weduwnaar: ‘aan het gekkenhuis aarde/wil een arme man ontkomen./hij kan geen uitweg zien/heeft honger bovendien./ja hij bezit helemaal niets/niets zichtbaars of onzichtbaars’.
 
7 juni ’17
 
 
[cnt_info] =>

‘Arp: The Poetry of Forms’ tot 12 september 2017 in Museum Kröller-Müller, Otterlo, NL. krollermuller.nl

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2017-07-18 13:15:48 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2017-07-18 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => [gal_content_id] => [gal_image_id] => [gal_image_order] => [id_image] => [img_type] => [img_published] => [img_publish_date_start] => [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_content] => 16 [cnt_type] => category [cnt_title] => Nieuws [cnt_url] => nieuws [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:39 [cnt_date_last_modified] => 2014-04-30 12:26:01 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [1] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [2] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [3] => stdClass Object ( [id_content] => 21 [cnt_type] => category [cnt_title] => Dagboek [cnt_url] => dagboek [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:44 [cnt_date_last_modified] => 2019-02-22 17:42:17 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [4] => stdClass Object ( [id_content] => 215 [cnt_type] => category [cnt_title] => Vooraf [cnt_url] => vooraf [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 1 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-05 16:09:30 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-05-05 [cnt_publish_date_end] => ) [5] => stdClass Object ( [id_content] => 1342 [cnt_type] => category [cnt_title] => Events [cnt_url] => events [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2015-09-23 12:55:36 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2015-09-23 [cnt_publish_date_end] => ) ) [contentCategory] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2020 ) [olderContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2018 [cnt_type] => article [cnt_title] => Elmgreen & Dragset en Naufus Ramírez-Figueroa [cnt_url] => elmgreen-dragset-en-naufus-ramirezfigueroa [cnt_content] =>

In Haus Lange

De twee Mies van der Rohe gebouwen, Haus Lange en Haus Esters, bieden tot eind augustus ruimte aan twee totaal uiteenlopende tentoonstellingen. Beiden, de ene al meer dan de andere, leggen een middellijke link naar de bouwmeester. Het Deens kunstenaarskoppel Elmgreen & Dragset grijpt niet voor een eerste maal in op ideeën van ‘huislijkheid’ en ‘woonplaats’. Op de Biënnale van Venetië 2009 richtten de twee reeds de typische architectuur van het Deense paviljoen en dat van de Noorse Landen in als een verblijf voor ‘The Collectors’. In 2013 stelden ze in het Victoria en Albert Museum een appartement op voor de fictieve gedesillusioneerde architect Norbert Swann.

Verwarring is troef bij aankomst aan Haus Lange aangezien een makelaarsuithangbord meldt dat het gebouw is verkocht. Een zoveelste bewijs van de wijze waarop cultureel patrimonium moet buigen voor de macht van geld en de vastgoedmarkt. Of heeft de organisatie Kunstmuseen Krefeld geld nodig om een tekort te delven? Verderop in de straat staat nog een ander pand te koop met eenzelfde boodschap. Een nog niet volledig uitgeladen Jaguar laat door zijn nummerplaat, plaatsing van het stuur en een anti-Brexit sticker al snel vermoeden dat de nieuwe eigenaars uit Groot-Brittannië komen. Op deze wijze zetten Elmgreen & Dragset hun creatief spel tussen fictie en realiteit op en geven het gebouw, dat sinds 1955 in functie van de hedendaagse kunst staat, haar originele bestemming als woonst terug.

Mies van der Rohes gebouw is een typisch product van een idealistische en progressief denken dat beantwoordt aan het utopisch wereldbeeld van het modernisme. De toekomstvisie van de modernistische architectuur beoogde nieuwe, vooruitstrevende – maar zoals het later bleek breekbare – levensmodellen. Uiteindelijk mondde hun goedbedoelde ideologie uit in een illusie. Net als de Brexit een kentering teweeg bracht aan de droom van de Europese gedachte. Elmgreen & Dragset hebben een Duitse familie Brexit-vluchtelingen hun intrek laten nemen in het voormalig huis van zijdefabrikant en kunstverzamelaar Hermann Lange. Met deze terugkeer versmelten ze op een scherpzinnige wijze verleden en heden.

Al snel wordt het duidelijk dat er hierbij iets misliep: je komt niet meteen in een gezellig familienest terecht. Met oude en nieuwe werken bouwen beide kunstenaars een fantastisch, licht luguber, script op. Spiegelingen en breuken komen regelmatig terug in hun contemplatie over alledaagsheid en de ondoorgrondelijke draaikolk van familiale structuren. Hun installatie kan men zien als een plaats van misdrijf die de toeschouwer, via objecten en voorwerpen, sporen en aanwijzingen aanreikt – deze krijgt zo de ruimte om een eigen interpretatie en verhaal te maken. Het bronzen dienstmeisje ‘Irina’ (2007) staat roerloos te kijken naar de in twee gebroken ‘Table for Bergman’ (2009) terwijl een als Engels schooljonkie verkleed kind zich angstig in de schoorsteenmouw verbergt, dit laatste samen goed voor ‘High Expectations’ (2011/2017).

En zo gaan Elmgreem & Dragset door in hun hyperrealistische, soms surrealistische, inrichting van eet-, studie- , bad- en kinderkamer, muzieksalon tot een doka toe. Buiten drijft een dode man in het water, de ‘Death of a Collector’ uit de Venetië opstelling, die keurig schoenen kousen en uurwerk aan de zwembadrand achterliet. Op een spiegel staat met viltstift ‘I Will Never See You Again’ (2017) geschreven, terwijl ‘Portrait of the Artist as a Young (Homosexual) Man’ (2004) met ‘Sorry Mom’ wordt ondertiteld. In de donkere kamer onthullen de kunstenaars nog meer elementen die kunnen geleid hebben tot de rampzalige gevolgen die de nieuwkomers overspoelden. Elmgreen & Dragset leggen genadeloos de perversiteit van de maatschappij waarin we leven bloot. ‘Die Zugezogenen’ is een scherpzinnig niet lineair scenario voor een tijd van wanhoop, breuken en spanning. Gelukkig zijn beide kunstenaars geen hypochonders en luchten de wanhoop en geladenheid van deze tentoonstelling op door een uiterst eigenzinnig, doch perfectionistische, speelsheid waarmee ze eigen werk, Mies van der Rohe meubels, en de ruimtelijke omgeving hebben gebruikt.

 

Roze flamingo’s

De tentoonstelling in het nevenstaand Haus Esters staat diametraal tegenover de esthetiek en inhoud van ‘Die Zugezogenen’. Als winnaar van het Mies van der Rohe-Stipendat 2017 ontving de in Guatemala geboren kunstenaar Naufus Ramírez-Figuero (°1978) ruimte om enkele nieuwe werken te realiseren en te tonen. Als jonge kunstenaar, geschoold in het Art Institute of Chicago, passeerde hij tevens de Jan Van Eyck Academie en ontving in 2016 een DAAD uitnodiging uit Berlijn. Biënnale van Venetië curator Christine Macel gaf hem eveneens een plaatsje in het ‘Pavilion of Shamans’ binnen haar ‘Viva Arte Viva’ tentoonstellingsconcept.

In Krefeld toont hij ‘Blue Abstraction’, een videowerk uit 2012 waarin hij een link legt naar de bloedige Guatemalteekse genocide die meer dan 200.000 Maya-indianen het leven kostte, familietragedie en trauma. Maar ook een reeks kleurrijke, associatieve vormexperimenten die dromerig verwijzen naar natuur, intimiteit, heelkunde, medische benodigdheden, persoonlijk afkomst en folkloristisch bijgeloof. Zijn sculpturen zijn niet natuurgetrouwe afbeeldingen maar zijn in vorm vaag herkenbaar en duidend.

Meest opvallend zijn een vlucht, uit piepschuim vervaardigde, vleugeldode roze flamingo’s die in ‘Gefesselte Flamingos’ genadeloos zwaar geketend over de vloer verspreid zijn. De tot advertentie, kitsch en tot huiselijk decor gedoemde vogel is niet langer meer een product van schoonheid en liefde maar van manipulatie en consumptie. Naufus Ramirez-Figueroa gaat in zijn hybride sculptuur ‘Regal mit Medizinflashen’ verder in op manipulatie, onderdrukking en eigentijds verval van mens en natuur. In dit werk is schimmig een menselijk lichaam terug te vinden dat metamorfoseert in een medicijnkastje. Natuur, heelkracht, historische en volkskundige elementen keren in de overige twee sculpturale installaties terug. In ‘Flussigkoralle’ verbindt hij met minimalistische gevoeligheid een bloedrode koraal uit glas aan een stoelleuning als referentie naar de Europese aderlating traditie tijdens de baroktijd, en de reinigende en beschuttende functie van het bloedkoraal in de Latijns Amerikaans bijgeloof. Met ‘Comb Bound Sound’ laat hij als een reddende schreeuw de van oorsprong Zuid Amerikaanse slavenmuziek Fandango door een glazen kinkhoorn vibreren.

Toeval of niet, maar opvallend hoe Elmgreen & Dragset en Naufus Ramírez-Figueroa, zonder het van elkaar te weten, enigszins op elkaar inwerken.

Cis BIERINCKX

 

 

[cnt_info] =>

Elmgreen & Dragset ‘Die Zugeuogenen’ in Museum Haus Lange, Wilhelmhofallee 91 en Naufus Ramírez-Figueroa ‘Die Vereinigung Zweier Flamingos Auf Einem Blechdach’ in Museum Haus Esters, Wilhelmhofallee 97, Krefeld, DE. Beide tot 27 augustus. Open do-zo van 11-17 u. www.kunstmuseenkrefeld.de

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2017-07-18 12:16:32 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2017-07-18 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2018 [online] => 1 [id_gallery] => 7932 [gal_content_id] => 2018 [gal_image_id] => 3203 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 3203 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2017-07-18 [img_publish_date_end] => [img_title] => Elmgreen & Dragset, tentoonstellingszicht Museum Haus Lange, Kunstmuseen Krefeld, 2017, courtesy the artists, foto Volker Döhne, © Elmgreen & Dragset en VG Bild-Kunst, Bonn 2017 [img_caption] => Elmgreen & Dragset, tentoonstellingszicht Museum Haus Lange, Kunstmuseen Krefeld, 2017, courtesy the artists, foto Volker Döhne, © Elmgreen & Dragset en VG Bild-Kunst, Bonn 2017 [img_date_created] => 2017-07-18 11:41:59 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [newerContent] => stdClass Object ( [id_content] => 2024 [cnt_type] => article [cnt_title] => documenta 14 in Kassel [cnt_url] => documenta-14-in-kassel [cnt_content] =>

Kunst kan de wereld dus niet redden, maar misschien wel wat verzet, inzicht en vooral engagement bieden. Dat lijkt de kernboodschap van deze documenta in Kassel, die Athene – de eerste pleisterplek – niet vergeet, integendeel. In deze tijden is er blijkbaar geen plaats meer voor vrijblijvende esthetiek, daar hebben we geen tijd meer voor, geen zin meer in. Althans volgens de curatoren.

Marc RUYTERS

[cnt_info] =>

Documenta 14 tot 17 september in Kassel. Centrale plek: Friedrichsplatz. www.documenta.de

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2017-07-20 11:56:46 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2017-07-20 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 2024 [online] => 1 [id_gallery] => 7944 [gal_content_id] => 2024 [gal_image_id] => 3213 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 3213 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2017-07-18 [img_publish_date_end] => [img_title] => Otobong Nkanga, ‘Carved to Flow’, 2017, performance and installation, installation [img_caption] => Otobong Nkanga, ‘Carved to Flow’, 2017, performance and installation, installation [img_date_created] => 2017-07-18 15:59:35 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [translations] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_locale] => 1 [loc_published] => 1 [loc_default] => 1 [loc_title] => Nederlands (BE) [loc_url] => nl [loc_locale] => nl_BE [loc_language] => nl [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [1] => stdClass Object ( [id_locale] => 2 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => français (BE) [loc_url] => fr [loc_locale] => fr_BE [loc_language] => fr [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [2] => stdClass Object ( [id_locale] => 5 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => English (US) [loc_url] => en [loc_locale] => en_US [loc_language] => en [loc_country] => US [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) ) [latestMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 2493 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => HART #194 [cnt_url] => hart-194 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-09 12:48:51 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-09 13:58:32 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-09 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9831 [gal_content_id] => 2493 [gal_image_id] => 4405 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4405 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-09 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => 2019-07-09 13:58:20 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [contentMagazine] => [tags] => Array ( ) [gallery] => Array ( ) [templates] => Array ( [0] => content.phtml [1] => content-article.phtml [2] => content-2020.phtml ) [activeMenuItem] => )