7th Berlin Biennale

Gepubliceerd op: 1 April 2012

Call for action

Already the first information sent out, after the announcement that Polish artist Artur Zmijewski was its curator, by the office for the 7th Berlin Biennale in July of last year, was a call for action. It brought attention to an action by the Ramallah based artist Khaled Jarrar, who called forward people to have their passports impressed with a ‘State of Palestine' stamp at one of Berlin's most visited tourist traps, Checkpoint Charlie.

A month before the opening of the biennial and several emails later, some addresses of these ‘calls for action' have been visibly bored.

However, it was the newsletter containing a call performance work by the Czech artist Martin Zet that caused a great, almost immediate stir in the media. The newsletter called for owners of Thilo Sarrazin's controversial right-wing book ‘Deutschland schafft sich ab' [Germany gets rid of itself] to bring it to various collection points around the country. The aim was to gather some 60,000 copies of the book, a fraction of the 1.3 million copies that were sold - making it the most successful postwar publication of non-fiction by a German author - and to ‘get rid' of and recycle it. Obviously, this reminded many newsletter-readers of the infamous Nazi book burning ceremony held in the evening of May 10, 1933 on the Bebelplatz in Berlin. In addition, some of the terminology used in the newsletter, the "get rid of" and the "collection points", also sounds remarkably like the language associated with Nazi concentration camps. But not only press representatives like Ingo Arend of Berlin's overtly left-wing Die Tageszeitung made the connection. One of the first comments on the project came from art dealer Volker Diehl, who said he was "appalled", at this "contemporary form of book-burning".
Many institutions originally slated as collection points, including the Haus der Kulturen der Welt, the Berliner Kunstverein (n.b.k.) and Berlinische Galerie pulled out, adding to the controversy. A statement sent out by the organizers of the Berlin Biennale 24 hours after the original call, proved the precariousness of their situation. In it they clarified: "The artistic project does not aim at a destruction of books. The artist considers the donation and the transformation of the books as an act of resistance with artistic means against the anti-migrant and polarizing content of the book." Despite the controversy, some Berlin art world heavyweights are backing the performance, including art critic Raimar Stange. Needless to say, the 7th Berlin Biennale will show more than the work by Zet, but this controversy has definitely overshadowed preparations.

Cattelan-biennial
Long before the official opening on the 27 April, it is already clear that those who had hoped for an equally light-hearted, artist-curated exhibition as the now legendary Maurizio Cattelan-Berlin biennial, as it is often referred to, will be disappointed. Apart from the usual venue - the KW Institute for Contemporary Art - this year's edition will take place in the Akademie der Künste (Black Box), in the Deutschlandhaus and at the St. Elisabeth-Kirche, which some will host Pawel Althamer's art performance ‘Draftmen's Congress', where various invited work groups, including the audience, will draw on large sheets of paper lining the venue's walls and discuss this creative process with each other.
Since Artur Zmijewski's own work as an artist is often referred to as radical, it is only understandable that his activity as a curator will be equally uncompromising. Surely the 7th Berlin Biennale will demand action from its visitors, not unlike the biennial curated by Adam Szymczyk and Elena Filipovic four years ago. No surprises here: Szymczyk, now at the Kunsthalle Basel, used to work at the commercial gallery Foksal Foundation in Poland together with Joanna Mytkowska, who is now in charge of the Modern Museum in Warsaw and is on the selection committee of the Berlin Biennial that selected Zmijewski as its curator.

David ULRICHS

7th Berlin Biennale, from April 27th to July 1st. www.berlinbiennale.de

 

 

Praktische Info

Geen praktische info beschikbaar.

Keywords

Geen keywords beschikbaar.

Array
(
    [user] => 
    [params] => Array
        (
            [url] => nl/7th-berlin-biennale
            [module] => core
            [controller] => front
            [action] => content
        )

    [locales] => Array
        (
            [0] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 1
                    [loc_published] => 1
                    [loc_default] => 1
                    [loc_title] => Nederlands (BE)
                    [loc_url] => nl
                    [loc_locale] => nl_BE
                    [loc_language] => nl
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [1] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 2
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => français (BE)
                    [loc_url] => fr
                    [loc_locale] => fr_BE
                    [loc_language] => fr
                    [loc_country] => BE
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

            [2] => stdClass Object
                (
                    [id_locale] => 5
                    [loc_published] => 0
                    [loc_default] => 0
                    [loc_title] => English (US)
                    [loc_url] => en
                    [loc_locale] => en_US
                    [loc_language] => en
                    [loc_country] => US
                    [loc_timeformat] => HH:mm
                    [loc_dateformat] => dd-MM-y
                    [loc_fulldateformat] => d MMMM y
                )

        )

    [translate] => Zend_Translate Object
        (
            [_adapter:Zend_Translate:private] => Zend_Translate_Adapter_Csv Object
                (
                    [_data:Zend_Translate_Adapter_Csv:private] => Array
                        (
                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_automatic:Zend_Translate_Adapter:private] => 
                    [_routed:Zend_Translate_Adapter:private] => Array
                        (
                        )

                    [_options:protected] => Array
                        (
                            [clear] => 
                            [content] => /var/vwww/dev.kunsthart.org/www/../etc/application/modules/i18n/translations/nl_BE.csv
                            [disableNotices] => 
                            [ignore] => .
                            [locale] => nl_BE
                            [log] => 
                            [logMessage] => Untranslated message within '%locale%': %message%
                            [logPriority] => 5
                            [logUntranslated] => 
                            [reload] => 
                            [route] => 
                            [scan] => 
                            [tag] => Zend_Translate
                            [delimiter] => ;
                            [length] => 0
                            [enclosure] => "
                        )

                    [_translate:protected] => Array
                        (
                            [nl_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Appel
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Ontwikkeling en hosting door Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Adverteren in HART
                                    [Over H ART] => Over H ART
                                    [Contacteer HART] => Contacteer H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => Homepagina H ART
                                    [Agenda] => Agenda
                                    [Archief] => Archief
                                    [Adverteren] => Adverteren
                                    [Abonneer op HART] => Abonneer op H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Abonneer nu!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Bezoek ons op Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Met de steun van de Vlaamse overheid
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Contacteer H ART] => Contacteer H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonneer op H ART
                                    [Abonneren] => Abonneren
                                    [Adverteren in H ART] => Adverteren in H ART
                                    [België] => Belgïe
                                    [Neen] => Neen
                                    [Bedrijf] => Bedrijf
                                    [Ja] => Ja
                                    [Opgelet:] => Opgelet:
                                    [Uw naam] => Uw naam
                                    [Bestellen] => Bestellen
                                    [Vandaag] => Vandaag
                                    [Morgen] => Morgen
                                    [Dit weekend] => Dit weekend
                                    [Voornaam] => Voornaam
                                    [Straat] => Straat
                                    [Land] => Land
                                    [Gemeente] => Gemeente
                                    [Naam] => Naam
                                    [E-mailadres] => E-mailadres
                                )

                            [fr_BE] => Array
                                (
                                    [Appel] => Pomme
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Développement et hébérgement par Kinamo
                                    [Contact] => Contact
                                    [Home] => Accueil
                                    [Adverteren in HART] => Votre pub dans HART
                                    [Over H ART] => A propos de H ART
                                    [Contacteer HART] => Contactez H ART
                                    [Nuttige links] => Liens
                                    [Links] => Liens
                                    [Disclaimer] => Mentions légales
                                    [HART Homepagina] => Page d\'acceuil H ART
                                    [Agenda] => Calendrier
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Pub
                                    [Abonneer op HART] => S\'inscrire pour H ART
                                    [Partners] => Partenaires
                                    [Abonneer nu!] => Abonnez-vous!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visitez-nous sur Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => Avec la participation de la gouvernement Flandrien
                                    [H ART Homepagina] => H ART Page d\'acceuil
                                    [Contacteer H ART] => Contactez H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Abonnez-vous sur H ART
                                    [Abonneren] => S\'inscrire
                                    [Adverteren in H ART] => Votre pub dans H ART
                                    [België] => Belqique
                                    [Neen] => Non
                                    [Bedrijf] => Entreprise
                                    [Ja] => Oui
                                    [Opgelet:] => Attention:
                                    [Uw naam] => Votre nom
                                    [Bestellen] => Commander
                                    [Vandaag] => Aujourd\'hui
                                    [Morgen] => Demain
                                    [Dit weekend] => Ce weekend
                                    [Voornaam] => Prénom
                                    [Straat] => Rue
                                    [Land] => Pays
                                    [Naam] => Nom
                                    [E-mailadres] => Courier
                                )

                            [en_US] => Array
                                (
                                    [Appel] => Apple
                                    [Banaan] => Banana
                                    [Ontwikkeling en hosting door Kinamo] => Development and hosting by Kinamo
                                    [Home] => Home
                                    [Contact] => Contact
                                    [Adverteren in HART] => Advertise in HART
                                    [Over H ART] => About H ART
                                    [Contacteer HART] => Contact H ART
                                    [Nuttige links] => Links
                                    [Links] => Links
                                    [Disclaimer] => Disclaimer
                                    [HART Homepagina] => H ART Homepagina
                                    [Agenda] => Calendar
                                    [Archief] => Archive
                                    [Adverteren] => Advertise
                                    [Abonneer op HART] => Subscribe H ART
                                    [Partners] => Partners
                                    [Abonneer nu!] => Subscribe now!
                                    [Bezoek ons op Facebook] => Visit us on Facebook
                                    [Met steun van de Vlaamse overheid] => WIth support of the Flemish government
                                    [H ART Homepagina] => H ART Homepage
                                    [Contacteer H ART] => Contact H ART
                                    [Abonneer op H ART] => Subscribe for H ART
                                    [Abonneren] => Subscribe
                                    [Adverteren in H ART] => Advertise in H ART
                                    [België] => Belgium
                                    [Neen] => No
                                    [Bedrijf] => Company
                                    [Factuur] => Invoice
                                    [Ja] => Yes
                                    [Opgelet:] => Note:
                                    [Uw naam] => Your name
                                    [Bestellen] => Order
                                    [Vandaag] => Today
                                    [Morgen] => Tomorrow
                                    [Dit weekend] => This weekend
                                    [Voornaam] => First name
                                    [Straat] => Street
                                    [Land] => Country
                                    [Naam] => Name
                                    [E-mailadres] => Email address
                                )

                        )

                    [_file] => Resource id #140
                )

        )

    [defaultLocale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [url] => 7th-berlin-biennale
    [locale] => stdClass Object
        (
            [id_locale] => 1
            [loc_published] => 1
            [loc_default] => 1
            [loc_title] => Nederlands (BE)
            [loc_url] => nl
            [loc_locale] => nl_BE
            [loc_language] => nl
            [loc_country] => BE
            [loc_timeformat] => HH:mm
            [loc_dateformat] => dd-MM-y
            [loc_fulldateformat] => d MMMM y
        )

    [content] => stdClass Object
        (
            [id_content] => 672
            [cnt_type] => article
            [cnt_title] => 7th Berlin Biennale
            [cnt_url] => 7th-berlin-biennale
            [cnt_content] => 

Call for action

Already the first information sent out, after the announcement that Polish artist Artur Zmijewski was its curator, by the office for the 7th Berlin Biennale in July of last year, was a call for action. It brought attention to an action by the Ramallah based artist Khaled Jarrar, who called forward people to have their passports impressed with a ‘State of Palestine' stamp at one of Berlin's most visited tourist traps, Checkpoint Charlie.

A month before the opening of the biennial and several emails later, some addresses of these ‘calls for action' have been visibly bored.

However, it was the newsletter containing a call performance work by the Czech artist Martin Zet that caused a great, almost immediate stir in the media. The newsletter called for owners of Thilo Sarrazin's controversial right-wing book ‘Deutschland schafft sich ab' [Germany gets rid of itself] to bring it to various collection points around the country. The aim was to gather some 60,000 copies of the book, a fraction of the 1.3 million copies that were sold - making it the most successful postwar publication of non-fiction by a German author - and to ‘get rid' of and recycle it. Obviously, this reminded many newsletter-readers of the infamous Nazi book burning ceremony held in the evening of May 10, 1933 on the Bebelplatz in Berlin. In addition, some of the terminology used in the newsletter, the "get rid of" and the "collection points", also sounds remarkably like the language associated with Nazi concentration camps. But not only press representatives like Ingo Arend of Berlin's overtly left-wing Die Tageszeitung made the connection. One of the first comments on the project came from art dealer Volker Diehl, who said he was "appalled", at this "contemporary form of book-burning".
Many institutions originally slated as collection points, including the Haus der Kulturen der Welt, the Berliner Kunstverein (n.b.k.) and Berlinische Galerie pulled out, adding to the controversy. A statement sent out by the organizers of the Berlin Biennale 24 hours after the original call, proved the precariousness of their situation. In it they clarified: "The artistic project does not aim at a destruction of books. The artist considers the donation and the transformation of the books as an act of resistance with artistic means against the anti-migrant and polarizing content of the book." Despite the controversy, some Berlin art world heavyweights are backing the performance, including art critic Raimar Stange. Needless to say, the 7th Berlin Biennale will show more than the work by Zet, but this controversy has definitely overshadowed preparations.

Cattelan-biennial
Long before the official opening on the 27 April, it is already clear that those who had hoped for an equally light-hearted, artist-curated exhibition as the now legendary Maurizio Cattelan-Berlin biennial, as it is often referred to, will be disappointed. Apart from the usual venue - the KW Institute for Contemporary Art - this year's edition will take place in the Akademie der Künste (Black Box), in the Deutschlandhaus and at the St. Elisabeth-Kirche, which some will host Pawel Althamer's art performance ‘Draftmen's Congress', where various invited work groups, including the audience, will draw on large sheets of paper lining the venue's walls and discuss this creative process with each other.
Since Artur Zmijewski's own work as an artist is often referred to as radical, it is only understandable that his activity as a curator will be equally uncompromising. Surely the 7th Berlin Biennale will demand action from its visitors, not unlike the biennial curated by Adam Szymczyk and Elena Filipovic four years ago. No surprises here: Szymczyk, now at the Kunsthalle Basel, used to work at the commercial gallery Foksal Foundation in Poland together with Joanna Mytkowska, who is now in charge of the Modern Museum in Warsaw and is on the selection committee of the Berlin Biennial that selected Zmijewski as its curator.

David ULRICHS

7th Berlin Biennale, from April 27th to July 1st. www.berlinbiennale.de

 

 

[cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 16:26:56 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2012-04-01 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 3479 [gal_content_id] => 672 [gal_image_id] => 575 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 575 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2014-05-01 [img_publish_date_end] => [img_title] => 7th Berlin Biennale [img_caption] => Yael Bartana, ‘Zamach (Assassination)’, 2011, production still, photo Marcin Kalinski [img_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [categories] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_content] => 16 [cnt_type] => category [cnt_title] => Nieuws [cnt_url] => nieuws [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:39 [cnt_date_last_modified] => 2014-04-30 12:26:01 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [1] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [2] => stdClass Object ( [id_content] => 18 [cnt_type] => category [cnt_title] => Interviews & Opinie [cnt_url] => interviews-opinie [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:10 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 14:25:21 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [3] => stdClass Object ( [id_content] => 21 [cnt_type] => category [cnt_title] => Dagboek [cnt_url] => dagboek [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:06:44 [cnt_date_last_modified] => 2019-02-22 17:42:17 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => ) [4] => stdClass Object ( [id_content] => 215 [cnt_type] => category [cnt_title] => Vooraf [cnt_url] => vooraf [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 1 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-05 16:09:30 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-05-05 [cnt_publish_date_end] => ) [5] => stdClass Object ( [id_content] => 1342 [cnt_type] => category [cnt_title] => Events [cnt_url] => events [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2015-09-23 12:55:36 [cnt_date_last_modified] => [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2015-09-23 [cnt_publish_date_end] => ) ) [contentCategory] => stdClass Object ( [id_content] => 17 [cnt_type] => category [cnt_title] => Expo [cnt_url] => expo [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-04-23 16:05:56 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 15:59:39 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2014-04-23 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 672 ) [olderContent] => stdClass Object ( [id_content] => 671 [cnt_type] => article [cnt_title] => Berenice Abbott in Jeu De Paume Parijs [cnt_url] => berenice-abbott-in-jeu-de-paume-parijs [cnt_content] =>

Een eeuw vrijgevochten pionierswerk

Nog tot 29 april loopt in het Parijse fotomuseum Jeu De Paume een geslaagde retrospectieve met werk van Berenice Abbott (1898-1991), een fotografe met een missie die haar non-conformistische persoonlijkheid gebruikte om de wereld rond haar te documenteren en, jawel, op te voeden.

De loopbaan van de veelzijdige fotografe kan grofweg opgedeeld worden in drie episodes, die op de expo chronologisch aan bod komen. Eerst krijgt de bezoeker de portretten te zien die ze onder supervisie van Man Ray in de jaren twintig schoot van de Parijse kunstenaars en intellectuelen. Daarna volgen de beelden van straten, pleinen en gebouwen, veelal wolkenkrabbers, die ze tijdens de Grote Depressie in New York maakte. En van het inmiddels verdwenen architecturaal erfgoed, dat ze aansluitend tijdens haar reizen door de Verenigde Staten vastlegde. In de jaren vijftig voegde Abbott nog een opmerkelijk postscriptum toe aan haar carrière toen ze ging werken voor het Massachusetts Institute of Technology (MIT) en de prille technologische vooruitgang vereeuwigde. De ruim 120 foto's en een aantal nooit eerder vertoonde boeken en documenten geven een correcter beeld van een carrière die al te snel wordt samengevat door enkele zwart-witbeelden van de hoogbouw in New York.

Abbott arriveerde rond haar twintigste in NY vanuit Columbus, Ohio. Als dochter van een gescheiden moeder had ze Jane Eyre gelezen en was ze toen al het archetype van de zelfstandige vrouw. In eerste instantie wilde ze journalistiek studeren, maar omdat ze de ‘business ethiek' van de stad niet geschikt vond voor de vrijgevochten vrouw die ze was (of wou zijn) nam ze in 1921 de boot naar Europa. Toen ze in Parijs aankwam had ze 6 dollar over. Ze werd er het hulpje van de avant-gardistische Amerikaanse fotograaf Man Ray, die zich net als vele andere kunstenaars al langer in Parijs gevestigd had. Haar eerste foto's nam ze op aanraden van Man Ray tijdens haar lunchpauze. Maar al gauw opende ze haar eigen fotostudio en poseerde de fine fleur van de Franse artistieke scène voor haar lens.
Op de expo zien we sobere, vaag door het Surrealisme beïnvloede zwart-witfoto's van o.a. Eugène Atget, Marcel Duchamp, James Joyce en Jean Cocteau. Zonder decor focussen ze op een blik, een houding of kunstzinnige details, zoals een sigaret of een hoed. Gewapend met een toen nog revolutionair driepootstatief maakte ze compromisloze beelden die door hun speelsheid en seksuele ambiguïteit koketteerden met de heersende moraal.

Amerikaanse ziel
In een interview met het weekblad Time zou ze later nochtans afstand nemen van die beginperiode, waarin ze zich uitsluitend toelegde op portretten. "De huizen van mensen vertellen zoveel meer over hen dan hun neuzen," klonk het. Ten tijde van die uitspraak zat de fotografe middenin het project waarvoor ze naar de VS was teruggekeerd. ‘Changing New York' was een initiatief van de overheid om de economische crisis te counteren en wilde de veranderingen van een snel evoluerende stad documenteren. De urbane metropool kwam stilaan tot volle wasdom en voor de contrasten tussen oud en nieuw definitief verdwenen waren, moest iemand ze vastleggen voor het nageslacht. Abbott lobbyde lang voor de opdracht en reef ze ook binnen. "Het tempo van de metropolis is niet dat van de eeuwigheid, of zelfs maar van de tijdelijkheid, maar van het moment dat nu al aan het vervagen is", luidde het in haar eigen woorden. Illustratief voor deze ‘vanishing instant' zijn de drie foto's van het Rockefeller Center: in 1930 fotografeerde Abbott de ruwbouw zodat je er dwars doorheen kon kijken, in 1935 het afgewerkte gebouw, en in 1938 de parking, vol met wagens die we nu oldtimers noemen. Om die metamorfose was het zowel de Amerikaanse regering als Abbott te doen.
Hoe nauwgezet de fotografe tewerk ging zie je aan de tentoongestelde ‘scrapbooks', waarin ze secuur buurten als de Lower East Side, The Waterfront, Chinatown en Midtown als het ware inventariseert, om zeker te zijn dat ze niets zou vergeten: zowel arme als rijke buurten passeerden de revue, een familieportret voor een verpauperd huis, etalages van kruideniers en het zakenkwartier in Wall Street. Om het bekende ‘Nightview' op Manhatten te maken waren jaarlijks maar een beperkt aantal dagen geschikt, want het moest voor 17 uur gebeuren, als iedereen nog op kantoor was, en het nemen van de foto zelf nam in 1932 een kwartier in beslag.
Eigenlijk zou de fotografe voor de foto's uit reeksen over het zuiden van de VS (1935) en over Route 1 (1954), waarin ze de Oostkust fotografeerde, precies op dezelfde gefocuste manier te werk gaan: haar aanpak zou alomvattend en gedetailleerd zijn, in een poging om de hele Amerikaanse beschaving, ziel of ‘scene', zoals ze het zelf noemde, te bestrijken.

Perfecte boog
Pas in de laatste episode van haar leven zou deze pedagogische ambitie gekruist worden met een meer prominente esthetische beweging. De abstracte foto's die Abbott voor het MIT in Cambridge, Massachusets maakte lijken wat op fotogrammen uit de jaren twintig. Ze legde de perfecte boog vast die een opstuitende golfbal volgt, en fotografeerde hoe, naar Galileo's experiment, objecten van verschillende massa in hetzelfde tempo naar beneden vallen. Het resultaat werd gebruikt om de complexe concepten en de onzichtbare wetten van de mechanica te illustreren en was zinvol ter popularisering van de wetenschap. Maar wat toen veel minder opviel was hoe Abbott door inventief te zijn met materialen - vaak moest ze haar fotoapparaten zelf ontwerpen - opnieuw in de avant-garde was beland, met als gevolg visueel erg aantrekkelijke beelden. Ook al was het doel heilig, het plezier lag voor haar eens te meer in de creatie, in het fotograferen zelf. Dat die initiële verwondering ook in het resultaat zat, was niet meer dan een opsteker voor een bijzonder zelfstandige vrouw, die zich bijna een volle eeuw meer dan staande hield in een mannenwereld. En ook al blijkt uit de op de expo vertoonde documentaire dat ze zich een eenzaat voelde, ze is wel overal geweest: "Nice girls don't go down the barnyard. I'm not a nice girl, I'm a photographer, I go everywhere."

Tom PEETERS

 

 

[cnt_info] =>

‘Berenice Abbott (1898 -1991) - Photographs' tot 29 april in Jeu De Paume, 1 Place de la Concorde, Parijs, FR. Open di van 11-21u, wo-zo van 11u-19u.
www.jeudepaume.org

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 16:23:55 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2012-04-01 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 671 [online] => 1 [id_gallery] => 3478 [gal_content_id] => 671 [gal_image_id] => 574 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 574 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2014-05-01 [img_publish_date_end] => [img_title] => Berenice Abbott in Jeu De Paume Parijs [img_caption] => Berenice Abbott, ‘Bouncing Ball Time Exposure’, 1958-1961, Ronald Kurz/Commerce Graphics [img_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [newerContent] => stdClass Object ( [id_content] => 673 [cnt_type] => article [cnt_title] => ‘La Triennale’ wil vooral Parijs op de kaart zetten [cnt_url] => la-triennale-wil-vooral-parijs-op-de-kaart-zetten [cnt_content] =>

Op de derde editie van de Parijse Triennale, dit keer niet in het Grand Palais maar in het gerenoveerde Palais de Tokyo, treden de curatoren op als etnografen van de kunst. Je kunt de expositie - volgens sommigen een uitstalling - ‘lezen' als ‘een cartografie van de kunst'. De tentoonstelling verkent, langs een tijdslijn, de manier waarop etnografen en kunstenaars tegen de wereld aankijken. De kunstenaar, zegt Nicolas Bourriaud in de vuistdikke catalogus, is een ‘semionaut', die reist door een wereld van tekens en die als een etnograaf rondkijkt en de wereld ontcijfert. Met ‘Intense Proximité' brengt Okwui Enwezor, artistiek leider van de Triennale en directeur van het Haus der Kunst in München, wat ver is dichterbij en vervreemdt wat nabij is.

Paul DEPONDT

De expositie ‘Intense Proximité', waarmee Parijs zich internationaal en artistiek sterk wil positioneren, plaatst de Franse kunst in een ruime cartografie. De kunstenaars krijgen het gezelschap van de etnografen, omdat kunstenaars wellicht op eenzelfde manier te werk gaan: ze verkennen, beschrijven, deconstrueren, analyseren en interpreteren de wereld of hun omgeving, ze distilleren uit waarnemingen hun beelden zoals etnografen aantekeningen maken en archiveren om vervolgens inzicht te krijgen in de zeden, gewoonten en opvattingen van ‘de ander'. De enen brengen wat ver is dichterbij, de anderen vervreemden wat nabij is. In wat ze in kaart brengen, overschrijden ze geografische grenzen en zetten ze hun oordelen op losse schroeven.
Frankrijk kent een grote etnografische ‘traditie': in Parijs werd in 1839 de eerste Société Ethnographique opgericht, je had er memorabele etnologen en antropologen zoals Claude-Lévi-Strauss, Marcel Griaule, Michel Leiris. De tentoonstelling is opgebouwd vanuit die traditie. Er zijn foto's en documenten te zien van etnologen of antropologen: Jean Rouch, Pierre Verger en Lévi-Strauss. Maar ook research van kunstenaars: de installaties van Georges Adéagbo, waarin hij allerlei voorwerpen en knipsels op de wanden en de vloer etaleert, zijn etnologische ‘bazaars of meaning'; Terry Adkins verkent de Noordpool; Carrie Mae Weems analyseert het beeld van de slavernij. Er is ontegenzeglijk verwantschap, de etnografie en de kunst schurken op de tentoonstelling tegen elkaar aan. Soms nabij, soms veraf.
Er is een tijdslijn: de expositie vangt aan met ‘Voyage au Congo' van de schrijver André Gide, geboren in 1869, en eindigt met werk van de Roemeense kunstenaar Mihut Boscu, geboren in 1986. Over drie verdiepingen van het Palais de Tokyo is een slopende bric à brac bij elkaar gestouwd. Je kunt die grote sortering ervaren als een ‘accumulatie van voorwerpen en documenten', die door het curatorenteam zijn bijeengebracht en geëtaleerd als een kunstzinnige kakofonie; je kunt het ook zien als een opeenstapeling van diverse ideeën en verschillende beelden, die soms nabij zijn en herkenbaar, of veraf en ontregelend. Er staan in het gebouw hoge hekkens, die de Triennale afscheiden van andere exposities in het Palais de Tokyo. Dat verhoogt het benarde gevoel in een door de curatoren opgezette cartografie, de verwarrende plattegrond van de tentoonstelling. Hier kozen de curatoren voor vergaande meervoudigheid: de kunstwerken lijken elkaar te bevechten.

VERBORGEN AGENDA

Het team van Enwezor (Mélanie Bouteloup, Abdellah Karroum, Émilie Renard en Claire Staebler) speurde naar verwantschap en verschil, naar culturele eigenheid en multiculturele vervlechting, naar de fricties en de spanningen in een complexe wereld. Handel, oorlogen en kolonisatie, maar vooral ook de ‘globalisatie' na de dekolonisatie, heeft de verhoudingen met ‘de ander' - die vroeger als ‘vreemd' en ‘veraf' werd ervaren - ingrijpend veranderd. Dat liet ook in de beeldende kunst zijn sporen na. In het catalogusboek (deels een anthologie, deels een beeldcataloog - vandaar ‘catalogusboek') en in de ‘Journals' die tijdens de tentoonstelling vijf keer verschijnen, herinnert Enwezor aan twee markante exposities: ‘Primitivism in 20th-Century Art: Affinity of the Tribal and Modern' in het New Yorkse Museum of Modern Art (1984) en ‘Magiciens de la terre' in het Centre Georges Pompidou en het Parc de la Villette in Parijs (1989).
Die spraakmakende tentoonstellingen hebben de gangbare museale methodologie, maar vooral ook de westerse ‘cartografie van de kunst', helemaal door elkaar geschud. Curatoren gingen voortaan uit van een geheel nieuwe ‘geografie van de kunst'. De curator, schrijft Enwezor, is ‘a creature of wanderlust', die net zoals de etnograaf of ontdekkingsreiziger een ‘intellectuele duizeling' doormaakt als hij het bekende land (zijn eigen oordelen en vooroordelen) verlaat en kiest voor het onbekende. Die duizeling is, met werken van Lothar Baumgarten, Daniel Buren, Sarkis, Michael Buthe, Chantal Akerman, Thomas Struth, Dominik Lang en nog meer dan honderd andere kunstenaars, de essentie van ‘Intense Proximité': het gaat om het ‘désapprendre', zegt Enwezor in Le Journal de la Triennale #1, "om het in vraag stellen en herdenken van onze waarden en oordelen". Maar speelt hier geen verborgen agenda mee? Wil de Triennale niet vooral Parijs als kunststad weer op de kaart zetten?

THAISE SOEP

Er werden kosten noch moeite gespaard om dit te bereiken. Rirkrit Tiravanija preludeerde op de opening van de Triennale met een eenvoudig banket in het Grand Palais waarop een kommetje Tom Ka Kai-soep werd opgediend. Met zijn performance ‘Soup/No Soup' verkende en sloopte Tiravanija, zo luidt het, "de scheidslijn tussen de kunst en het werkelijke leven". Op de gevel van het musée Galliera, het modemuseum tegenover het Palais de Tokyo dat momenteel wordt verbouwd, prijkt een metershoog werk van El Anatsui. In het Louvre worden museale wandelingen georganiseerd langs beelden, schilderijen en afbeeldingen van slaven uit de voormalige Franse kolonies. Er zijn projecten op andere plekken in Parijs, ook in de banlieues, er zijn filmsessies, concerten en lezingen. Met een grote verscheidenheid aan initiatieven wil La Triennale Parijs op de wereldkaart van de hedendaagse kunst en cultuur positioneren.
Okwui Enwezor werd als artistiek leider vooral aangetrokken om de Triennale en de Franse kunst in een bredere en globalere context te plaatsen. Met de vernieuwde Triennale en het gerenoveerde Palais de Tokyo wil Parijs - ‘Le Grand Paris' - een prominente plaats verwerven in het rijtje ‘kunststeden'. In een rapport dat op vraag van Nicolas Sarkozy door Daniel Janicot is samengesteld, worden de krijtlijnen van het culturele Parijs uitgezet. "Le Grand Paris sera culturel ou ne sera pas." Volgens Janicot, die al ruime museale ervaring heeft, is er na de strijd tussen staten en tussen multinationale bedrijven nu een concurrentiële strijd tussen de metropolen. Parijs moet vooral niet indommelen. Hij wil meer grootstedelijke uitstraling.
Parijs moet hoger in de ‘ranking' van wereldsteden, het moet een bruisender nachtleven krijgen, en de stad moet gastvrijer zijn en bevrijd worden van angsten en onveiligheidsgevoelens. Parijs verbergt de vreemdeling, Londen of Berlijn - zegt Janicot - exploiteren kennelijk ongedwongen hun multiculturele samenleving. La Triennale, met zijn krachtige bewoordingen over ‘nabij' en ‘veraf', ook in het vuistdikke catalogusboek met geschriften van prominente etnologen, antropologen, kunsthistorici en filosofen, moet als het ware van Parijs weer een onbetwiste ‘Capital of the Arts' maken.

 

 

[cnt_info] =>

‘La Triennale - Intense Proximité' tot 26 augustus in het Palais de Tokyo, avenue du Président Wilson 13, Parijs, FR. Open wo-ma van 12-24u. www.latriennale.org

[cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [cnt_date_last_modified] => 2014-05-12 16:29:22 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2012-04-01 [cnt_publish_date_end] => [cat_category_id] => 17 [cat_content_id] => 673 [online] => 1 [id_gallery] => 3480 [gal_content_id] => 673 [gal_image_id] => 576 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 576 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2014-05-01 [img_publish_date_end] => [img_title] => ‘La Triennale’ wil vooral Parijs op de kaart zetten [img_caption] => Vue de l'exposition 'La Triennale, Intense proximité', Palais de Tokyo (Paris), photo André Morin. Dominik Lang, 'Sleeping city', 2011, courtesy de l'artiste, adagp Paris 2012 [img_date_created] => 2014-05-01 00:00:00 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [translations] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id_locale] => 1 [loc_published] => 1 [loc_default] => 1 [loc_title] => Nederlands (BE) [loc_url] => nl [loc_locale] => nl_BE [loc_language] => nl [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [1] => stdClass Object ( [id_locale] => 2 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => français (BE) [loc_url] => fr [loc_locale] => fr_BE [loc_language] => fr [loc_country] => BE [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) [2] => stdClass Object ( [id_locale] => 5 [loc_published] => 0 [loc_default] => 0 [loc_title] => English (US) [loc_url] => en [loc_locale] => en_US [loc_language] => en [loc_country] => US [loc_timeformat] => HH:mm [loc_dateformat] => dd-MM-y [loc_fulldateformat] => d MMMM y ) ) [latestMagazine] => stdClass Object ( [id_content] => 2493 [cnt_type] => magazine [cnt_title] => HART #194 [cnt_url] => hart-194 [cnt_content] => [cnt_info] => [cnt_embed_youtube] => [cnt_highlight] => 0 [cnt_sticky] => 0 [cnt_date_created] => 2019-07-09 12:48:51 [cnt_date_last_modified] => 2019-07-09 13:58:32 [cnt_published] => 1 [cnt_publish_date_start] => 2019-07-09 [cnt_publish_date_end] => [online] => 1 [id_gallery] => 9831 [gal_content_id] => 2493 [gal_image_id] => 4405 [gal_image_order] => 0 [id_image] => 4405 [img_type] => jpg [img_published] => 1 [img_publish_date_start] => 2019-07-09 [img_publish_date_end] => [img_title] => [img_caption] => [img_date_created] => 2019-07-09 13:58:20 [id_event] => [evt_content_id] => [evt_date_start] => [evt_date_end] => ) [contentMagazine] => [tags] => Array ( ) [gallery] => Array ( ) [templates] => Array ( [0] => content.phtml [1] => content-article.phtml [2] => content-672.phtml ) [activeMenuItem] => )